Onder de heuvels van Turkije werkt een energiebron die nooit stopt. Geothermie levert 24/7 schone stroom en laat zien hoe aardwarmte een onuitputtelijke pijler kan worden van de energietransitie.
Turkije laat zien dat de aarde zelf een onuitputtelijke energiebron kan zijn. In de Alaşehir-vallei, diep onder de heuvels van West-Turkije, stijgt water op dat warmer is dan 200 graden Celsius. Waar veel landen nog worstelen met de onvoorspelbaarheid van zon en wind, levert deze natuurlijke bron 24 uur per dag, 7 dagen per week schone stroom.
Het bijzondere: dit is geen experimentele technologie. Turkije heeft inmiddels meer dan zestig geothermische centrales in gebruik en staat wereldwijd in de top vier. Het land laat zien hoe geothermie kan uitgroeien tot een stabiele en schaalbare pijler van de energietransitie – een stille kracht waar de rest van Europa nog van kan leren.
Koploper in Europa
Turkije ligt op het snijpunt van drie tektonische platen. Eeuwenlang betekende dat vooral aardbevingen en vulkanisme. Vandaag wordt diezelfde dynamiek gebruikt als energiebron.
Met meer dan zestig geothermische centrales levert Turkije circa 3% van zijn elektriciteit uit aardwarmte. Daarmee staat het land wereldwijd op de vierde plaats en is het zelfs koploper in Europa. Geothermie groeit hier niet als experiment, maar als een volwassen, betrouwbare pijler van het energiesysteem.
Elektriciteit rechtstreeks uit de aarde
In de bergachtige Alaşehir-vallei exploiteert Maspo Energy een moderne centrale, op slechts enkele tientallen kilometers van het actieve Kula-vulkanisch gebied. Via een boring van ongeveer drie kilometer diep wordt geothermisch water naar boven gehaald. Het water bereikt aan de oppervlakte temperaturen rond 165 graden Celsius.
Dat is te heet om direct turbines aan te drijven. Daarom wordt de warmte overgedragen aan een secundaire vloeistof met een lager kookpunt. Die verdampt, drijft turbines aan en wekt zo elektriciteit op. Het afgekoelde water wordt vervolgens teruggepompt in de aarde. Vrijwel alles wordt hergebruikt, waardoor het systeem efficiënt en milieuvriendelijk is.
Waarom geothermie hier wél werkt
In veel delen van de wereld ligt bruikbare aardwarmte te diep om economisch te boren. In vulkanische regio’s zoals Alaşehir ligt de hitte veel dichter bij de oppervlakte, waardoor centrales goedkoper en sneller gebouwd kunnen worden.
Dat betekent echter niet dat geothermie overal op dezelfde manier werkt. In Nederland ligt de warmte dieper en is de temperatuur lager. Hier wordt geothermie daarom vooral gebruikt voor warmtenetten en kassen, terwijl grootschalige elektriciteitsproductie nog niet rendabel is. Vulkaangebieden daarentegen bieden direct genoeg warmte voor 24/7 stroom.
Continue schone stroom, dag en nacht
Geothermische centrales leveren continu stroom, 24 uur per dag, ongeacht zon of wind. Moderne installaties zijn sterk geautomatiseerd. Sensoren meten temperatuur, druk en trillingen. SCADA-systemen stellen operators in staat om het hele proces realtime te monitoren en bij te sturen. Dit garandeert betrouwbaarheid en hoge efficiëntie over lange perioden.
Daarnaast is de ecologische voetafdruk van geothermie laag. Uitstoot van broeikasgassen is vrijwel nul, en watergebruik blijft beperkt dankzij gesloten kringlopen. Een geothermische centrale neemt ook weinig ruimte in: per vierkante meter levert ze meer constante energie dan zonne- of windparken.
De oudste geothermische centrale ter wereld, in Lardello (Italië), bewijst bovendien de indrukwekkende levensduur. Die centrale draait al sinds 1904, en levert nog steeds stroom.
Meer dan alleen stroom
In Turkije verwarmt geothermie ook woningen en kassen. Ruim 125.000 huizen en miljoenen vierkante meters kassen draaien op aardwarmte.
Bij Maspo Energy wordt zelfs onderzoek gedaan naar biologische toepassingen. In met geothermie verwarmde bassins groeit spirulina, een eiwitrijke alg met toepassingen in voeding en cosmetica. Wat ooit afvalwater was, wordt zo een waardevolle bron.
Boren is de grootste uitdaging
Buiten vulkanische gebieden blijft toegang tot diepe aardwarmte een uitdaging, maar nieuwe technieken bieden perspectief. Quaise Energy experimenteert met millimetergolven om gesteente te verdampen, en Fervo Energy combineert verticale en horizontale boringen en gebruikt slimme algoritmes om warmte-efficiëntie te vergroten.
Ook ondiepe systemen winnen terrein als thermische buffer voor gebouwen, waarbij stabiele bodemtemperaturen worden gebruikt om verwarmings- en koelbehoeften te reduceren.
De stille kracht onder onze voeten
Geothermie levert continu, betrouwbaar en schoon vermogen. Het is niet alleen een aanvulling op zon en wind, maar een stabiliserende kracht die de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kan verminderen.
Onder de Anatolische heuvels werkt de aarde onvermoeibaar door. De energie is er al. De uitdaging is nu hoe we haar wereldwijd veilig, slim en betaalbaar benutten.
