Een nieuwe generatie verticale zonnetrackers verhoogt de opbrengst van zonnepanelen tot 40% en is nu eindelijk economisch haalbaar in Europa.
Zonnepanelen die de zon volgen kunnen Europese zonneparken tot 40% meer energie opleveren, en dat zonder extra panelen. Het probleem? Verticale trackers waren te duur en te kwetsbaar voor wind. Een nieuwe generatie verticale zonnetrackers, ontwikkeld door het Zweedse Vaja AB, lost dit probleem eindelijk op.
Voor het eerst is verticale tracking economisch haalbaar in Europa, en het kan zonneparken in moeilijke omstandigheden aanzienlijk meer opleveren.
Lang ‘onhaalbare’ oplossing
Zontrackers verhogen de opbrengst van zonneparken door panelen de zon te laten volgen, maar het voordeel geldt niet overal even sterk. Horizontale trackers werken vooral goed dicht bij de evenaar, waar de zon hoog staat. Op hogere breedtegraden, zoals in Europa, Noord-Amerika en grote delen van Azië, staat de zon lager aan de horizon en verliezen horizontale trackers efficiëntie.
Verticale tracking kan dit theoretisch oplossen: zonnepanelen draaien om een verticale as en volgen zo de laagstaande zon, ook ’s ochtends, ’s avonds en in de winter. Toch bleef verticale tracking vooral een theoretische, ‘onhaalbare’ oplossing vanwege de hoge windbelasting, zware funderingen en kosten. Tot nu.
Impasse doorbroken
Het Zweedse bedrijf Vaja AB denkt die impasse nu te hebben doorbroken met VajaTrack, een nieuwe generatie verticale zontrackers die specifiek is ontworpen voor hoge breedtegraden.
De kern van de innovatie zit in wat het bedrijf Passive Feathering Mechanics noemt: een wind-responsief ontwerp waarbij de panelen zich automatisch zo positioneren dat de windbelasting drastisch afneemt. Volgens Vaja worden de structurele windkrachten met meer dan 80% gereduceerd. Daarmee verdwijnt het grootste economische struikelblok van verticale tracking.
CEO Henrik Eskilsson zegt: “Verticale zontracking is al lang een bewezen manier om veel meer zonne-energie te benutten, maar de kosten om zulke systemen voldoende windbestendig te maken waren simpelweg te hoog. Dat hebben we nu fundamenteel veranderd.”
Meer energie, precies op de juiste momenten
Doordat VajaTrack continu roteert en de laagstaande zon volgt, verschuift de energieproductie naar momenten die voor het elektriciteitsnet het meest waardevol zijn: de vroege ochtend, late namiddag en avond, en de wintermaanden. Juist dan is de vraag naar elektriciteit vaak hoger en zijn de prijzen per kilowattuur aantrekkelijker.
Uit projecties voor Europese locaties blijkt dat zonneparken met VajaTrack 25 tot 35% meer energie opwekken dan vaste zuidgerichte installaties. Door de betere timing van die productie kan de totale omzet zelfs 30 tot 40% hoger uitvallen.
Slim ontwerp, lagere kosten
Naast het reduceren van windbelasting pakt VajaTrack ook andere klassieke pijnpunten van zonne-trackers aan. Zo zorgt het minimale koppelontwerp ervoor dat aerodynamische instabiliteit wordt voorkomen, terwijl de gecentraliseerde aandrijving het mogelijk maakt dat één motor meerdere units kan aansturen. De shade-avoidance optimalisatie minimaliseert zelfbeschaduwing, en dankzij minder bewegende delen dalen bovendien de onderhoudskosten.
Het resultaat is een systeem dat niet alleen meer energie opwekt, maar ook goedkoper te bouwen en te exploiteren is dan eerdere verticale oplossingen.
Getest in het zwaarste klimaat van Europa
VajaTrack is uitgebreid getest in Zweden, een omgeving die weinig genade kent voor mechanische systemen. Het systeem functioneert betrouwbaar bij vrieskou, is bestand tegen sneeuwophoping (die vanzelf van de panelen glijdt) en is gevalideerd voor orkaanachtige windsnelheden.
Vaja nodigt nu professionele zonneparkontwikkelaars wereldwijd uit om deel te nemen aan pilotprojecten. Tegelijkertijd rolt het bedrijf kleinere turnkey-oplossingen uit voor grondeigenaren in Zweden. Voor 2026 staan tien pilotprojecten gepland, waarmee VajaTrack zowel grootschalige zonneparken als lokale, gedistribueerde energiesystemen wil bedienen.
Paradox eindelijk opgelost
Als de beloofde prestaties in de praktijk worden waargemaakt, zou VajaTrack meer kunnen zijn dan een technische verbetering. Het kan de economische logica van zonne-energie op hoge breedtegraden veranderen — precies in regio’s waar netcongestie, wintertekorten en prijsvolatiliteit toenemen.
Verticale zontracking was lang ‘de beste oplossing die niemand kon betalen’. Met deze Zweedse doorbraak lijkt die paradox eindelijk opgelost.
