Duitsland wil uiterlijk in 2045 volledig af van fossiele brandstoffen. Olie, aardgas en steenkool moeten plaatsmaken voor hernieuwbare elektriciteit, warmtepompen, elektrische auto’s en groene waterstof. Een enorme operatie: momenteel komt nog 65 procent van het Duitse energieverbruik uit fossiele bronnen.
De Duitse regering heeft een nationale roadmap gepresenteerd voor de afbouw van fossiele energie. Daarmee wil Europa’s grootste economie niet alleen zijn klimaatdoelen halen, maar ook zijn afhankelijkheid van geïmporteerde energie verkleinen.
Die afhankelijkheid is aanzienlijk. Volgens het Duitse ministerie van Milieu importeerde het land in 2024 maar liefst 98 procent van zijn olie en 95 procent van zijn aardgas. De import van fossiele brandstoffen kostte Duitsland dat jaar ongeveer 76 miljard euro.
Elektriciteit moet olie en gas vervangen
Elektrificatie vormt de kern van de plannen. In woningen moeten warmtepompen en warmtenetten steeds vaker de gasketel vervangen. In het verkeer moet de elektrische auto het gebruik van olie terugdringen en ook industriële processen moeten waar mogelijk elektrisch worden.
Lees ook: Europa heeft alternatief voor gas al in handen, maar het verdwijnt massaal de lucht in
Daarvoor is veel meer duurzame elektriciteit nodig. Momenteel wordt ongeveer 55 procent van het Duitse bruto-elektriciteitsverbruik gedekt door hernieuwbare bronnen. In 2030 moet dat minstens 80 procent zijn. Dat betekent niet alleen meer windturbines en zonnepanelen, maar ook uitbreiding van elektriciteitsnetten, energieopslag en andere vormen van flexibiliteit.
Waterstof moet gascentrale vervangen
Duitsland houdt voorlopig ook regelbare centrales nodig voor momenten waarop weinig wind- en zonne-energie beschikbaar is. Nieuwe gascentrales moeten daarom uiteindelijk kunnen overschakelen op groene waterstof.
Steenkool krijgt ondertussen een duidelijke einddatum: uiterlijk in 2038 moeten de Duitse kolencentrales sluiten.
Ook bij consumenten begint de omslag zichtbaar te worden. In 2025 werden in Duitsland voor het eerst meer warmtepompen dan centrale gasketels verkocht. En in augustus 2026 was ongeveer een derde van de nieuw geregistreerde personenauto’s volledig elektrisch.
Is dat wel haalbaar?
Technisch gezien zijn veel van de benodigde oplossingen al beschikbaar. Wind- en zonne-energie worden snel uitgebouwd, warmtepompen en elektrische auto’s winnen terrein en ook industriële processen kunnen steeds vaker worden geëlektrificeerd. Voor de industrie trekt Duitsland bovendien miljarden uit om onder meer elektrische proceswarmte en andere CO2-arme technologie te stimuleren.
Toch is 2045 geen gelopen race. Vooral de uitbreiding van het elektriciteitsnet, voldoende duurzame stroom en de verduurzaming van zware industrie vormen grote opgaven. Voor processen die moeilijk rechtstreeks te elektrificeren zijn, rekent Duitsland onder meer op groene waterstof. Ook gascentrales moeten uiteindelijk op waterstof kunnen draaien.
De Duitse regering stelt dat haar huidige klimaatprogramma het land op koers kan brengen richting klimaatneutraliteit. Ze erkent tegelijkertijd dat daarvoor de komende jaren verdere inspanningen nodig blijven. Of Duitsland in 2045 daadwerkelijk zonder fossiele energie kan, zal dus vooral afhangen van het tempo waarin de infrastructuur en industrie worden omgebouwd.
