De Critical Raw Materials Act moet de EU minder afhankelijk maken van onbetrouwbare toeleveringsketens voor essentiële grondstoffen. Europa moet zelf meer grondstoffen winnen, raffineren en recyclen en er moet een grotere diversiteit komen in de aanvoerketens. Het Nederlands Materialen Observatorium brengt de aanvoerketens in kaart.
Onvoorspelbaar
De economieën van de EU moeten zich zien te handhaven in een wereld waarin de toeleveringsketens van essentiële grondstoffen door conflicten, importtarieven en machtsspelletjes op de tocht staan. China kan met een bijna-monopolie op de markt van zeldzame aardmetalen naar believen zijn exportkraan open en dicht draaien. Amerikaanse importheffingen betekenen een verdere afbraak van de neoliberale wereldmarkt van grondstoffen. Door belabberde milieuregels, slechte sociale omstandigheden of gewapende agressie zijn sommige landen politiek onwenselijk als leveranciers.
Wat doet de EU om de toevoer veilig te stellen van allerlei essentiële grondstoffen die het nodig heeft voor de energietransitie, de oplevende wapenindustrie, aerospace en de toepassing van allerlei geavanceerde technologieën? Een eerste Europees antwoord op die vraag kwam in mei 2024 met het aannemen van de Critical Raw Materials Act (CRMA). In deze act wordt een aantal benchmarks – dat zijn streefgetallen, geen harde doelen – geformuleerd waaraan de EU reeds in 2030 wil voldoen.
De CRMA verordonneert dat de EU zelf meer strategische grondstoffen moet winnen, raffineren en recyclen. Ook moeten de toeleveringsketens van grondstoffen diverser worden. Om precies te zijn: de EU wil van alle strategische grondstoffen die het in 2030 gebruikt minimaal 10 procent zelf winnen, minimaal 40 procent zelf raffineren en minimaal 25 procent zelf recyclen. Om niet afhankelijk te zijn van één leverancier, zou niet meer dan 65 procent van een bepaalde grondstof afkomstig mogen zijn uit één enkel land.
Om welke stoffen gaat het? De EU heeft een lijst met 34 grondstoffen die het als essentieel beschouwt. Daarnaast krijgen 17 grondstoffen prioriteit middels het predicaat strategisch: nikkel, grafiet, gallium, mangaan, titanium, platina, zware zeldzame aardmetalen, germanium, siliciummetaal, kobalt, aluminium/bauxiet, lithium, lichte zeldzame aardmetalen, wolfraam, bismut, boor/boraat en koper. Het lijkt hier met name te gaan om grondstoffen die essentieel zijn voor de energietransitie en waarvoor de vraag in de komende jaren explosief zal stijgen.
