Het opruimen van het gebied waar Amerika ooit plutonium maakte voor kernbommen, is de grootste schoonmaakklus ooit: kosten 528 miljard dollar.
Radioactieve pindakaas
De Hanford Site in de westelijke staat Washington is een onbewoond, woestijnachtig gebied met een oppervlakte van 1740 vierkante kilometer. Hier produceerde de VS tussen 1943 en 1987 75 ton plutonium voor 60.000 kernkoppen. Anno 2023 zijn de milieuproblemen er nauwelijks te overzien. Het Amerikaanse atoomprogramma – het Manhattan Project – werd in WO2 onder enorme druk en in een geweldig tempo uit de grond gestampt. De Amerikanen wilden per se eerder dan Duitsland een atoombom hebben. Men had wel oog voor het veilig opslaan en verwerken van giftig en radioactief afval, maar het was geen prioriteit. Anno 2023, lijkt het opruimen van al het radioactieve materiaal een vrijwel onmogelijke opgave.
Glenn Seaborg had in 1941 als eerste plutonium geïsoleerd. Het was de wetenschappers van het Manhattan project zoals Robert Oppenheimer (inderdaad, van die kaskraker) en Edward Teller snel duidelijk dat met plutonium veel krachtigere bommen gemaakt konden worden dan met verrijkt uranium. En dus begonnen de Amerikanen in 1943 op de ontruimde Hanford Site met de bouw van een door Enrico Fermi ontworpen B-reactor. In deze reactor werden staven uranium-238 gebombardeerd met neutronen waarbij plutonium-239 ontstond. Het product werd vervolgens per trein over een afstand van 16 kilometer naar een 250 lang en hermetisch afgesloten gebouw vervoerd waar plutonium en uranium via verschillende chemische baden van elkaar werden gescheiden.
Op 16 juli 1945 werd plutonium van de Hanford Site in New Mexico gebruikt voor de Trinity Nuclear Test, de eerste kernbom die ooit tot ontploffing is gebracht. Op 6 augustus 1945 ontplofte een uraniumbom met de naam Little Boy boven Hiroshima. Drie dagen later ontplofte Fat Man boven Nagasaki. Het plutonium voor deze bom kwam ook van de Hanford Site. Na het einde van WO2 en het begin van de koude oorlog werd het hele complex in hoog tempo uitgebreid. In het midden van de jaren zestig omvatte het 900 gebouwen waaronder negen kernreactoren en vijf enorme installaties voor het separeren van plutonium.
