Diep onder een voormalig Duits kolengebied ligt mogelijk een nieuwe bron van duurzame warmte. De eerste metingen zijn veelbelovend, maar het echte bewijs moet nog uit diepere boringen komen.
Duitsland heeft in het Rijnland cruciale nieuwe gegevens verzameld die de ontwikkeling van geothermische energie kunnen versnellen. Uit proefboringen bij Weisweiler blijkt dat op grotere diepte mogelijk gesteentelagen aanwezig zijn die geschikt zijn voor de winning van aardwarmte. Vooral kalksteenformaties rond 1.300 meter diepte gelden als veelbelovend, omdat warm water daar mogelijk goed doorheen kan circuleren.
De resultaten komen op een belangrijk moment. De kolencentrale van Weisweiler moet uiterlijk in 2029 sluiten, terwijl ook de bruinkoolwinning in de nabijgelegen dagbouwmijn Inden ten einde loopt. Daardoor ontstaat een dringende vraag naar nieuwe warmtebronnen voor woningen, bedrijven en industrie.
Eerste gerichte boringen in ruim twintig jaar
Het onderzoek wordt geleid door het Fraunhofer Institute for Energy Infrastructures and Geotechnologies, in samenwerking met RWE Power en verschillende kennisinstellingen. Onderzoekers analyseerden twee proefboringen van ongeveer 100 en 500 meter diep. Het zijn de eerste speciaal op geothermie gerichte boringen in de regio sinds 2004.
In de boorgaten zijn glasvezelkabels aangebracht die continu de temperatuur over de volledige diepte meten. Daarnaast verzamelden onderzoekers gesteentemonsters en voerden zij geofysische metingen uit. Zo ontstaat een steeds nauwkeuriger beeld van de warmte, structuur en doorlaatbaarheid van de ondergrond.
Veelbelovende laag ligt nóg dieper
Vanaf ongeveer 70 meter diepte troffen de onderzoekers gesteenten aan die circa 300 miljoen jaar oud zijn. Het gaat onder meer om zandsteen, siltsteen, kleisteen en steenkoollagen. De zandsteenformaties blijken compact en grotendeels ondoorlatend.
De interessantste gesteentelagen liggen waarschijnlijk echter nog dieper. Rond 1.300 meter verwachten de onderzoekers kalksteenformaties die beter water doorlaten. Precies die eigenschap is belangrijk voor geothermie: heet water moet door het gesteente kunnen stromen om bovengronds warmte af te geven.
Van een bewezen aardwarmtereservoir is nog geen sprake. Daarvoor zijn diepere boringen nodig. De huidige resultaten leveren vooral de cruciale aanwijzingen waarmee zulke kostbare vervolgboringen gerichter kunnen worden uitgevoerd.
Lees ook: Nieuwe geothermische techniek moet 1 GW uit extreem hete rotsen op 5.000 meter diepte halen
Constante schone energiebron
Het consortium wil aanvullende seismische onderzoeken uitvoeren en uiteindelijk tot ongeveer 3.000 meter diep boren. Als daar geschikte reservoirs worden gevonden, kan aardwarmte een constante en vrijwel CO₂-arme bron worden voor grote warmtenetten. Zo krijgt de ondergrond van het Duitse kolengebied mogelijk een tweede leven. Waar decennialang fossiele brandstoffen werden gewonnen, kan straks juist duurzame warmte vandaan komen.
