Een bomvol auditorium met ruim driehonderd genodigden, twee nieuwe ministers, de vicepresident van de EU Commissie Henna Virkkunen, de internationale pers en vele hoogwaardigheidsbekleders: de opening van de eerste fotonicafabriek op de High Tech Campus in Eindhoven had niet luisterrijker kunnen zijn. ‘Met deze fabriek brengen we R&D samen met schaalbare productie van indiumfosfide fotonische chips op 6-inch wafer schaal, hét nationale en Europese vliegwiel voor innovatie nu de vraag naar zulke chips exponentieel stijgt’, stelt Tjark Tjin-A-Tsoi, CEO van TNO, eigenaar van de nieuwe fabriek.
Vivian Bendermacher, bekend presentatrice, tech-journalist en tussen 2015 en 2020 columnist van TW, introduceert op bijna Amerikaanse wijze een keur aan vooraanstaande sprekers (‘en geef hem een warm applaus!’ roept ze bijna iedere keer). Ton van Mol, managing director TNO bij het Holst Centre en PITC (Photonic Integration Technology Centre), schetst op het podium als eerste de contouren.
Van lab naar fab
‘Wat dit keer anders wordt? Wel, Vivian’, antwoordt hij, ook in het Engels, ‘Ons land heeft een sleutelrol in deze industrie. Dat doen we sinds kort in nauwe samenwerking met de TU/e en UT, en met industriële partijen als PhotonDelta, SMART Photonics en ASML. We zijn mondiaal leidend in fotonische chips. Eindhoven is de geboorteplaats van Philips. Eerst voor gloeilampen, nu met geïntegreerde chips. Computers waren vroeger op het formaat van een gebouw. Nu hebben elektronische chips miljarden transistoren en zijn ze veel kleiner. Dezelfde ontwikkeling voorzien we met fotonica. Het optische systeem staat in een grote ruimte met lasers, detectoren, spiegels en lenzen. Wat we in deze R&D-fabriek dus gaan doen, is de optische componenten integreren op een wafer op industriële schaal.’
Van Mol benadrukt het belang van geïntegreerde fotonica: ‘data en telecom vragen om veel hogere snelheden. Tot voor kort ging dat via koper maar dat zal de limiet straks bereiken. We moeten overstappen van elektronica naar optische signalen, die gaan honderden keren sneller. Fotonische chips zijn daarvan de drager. Niet alleen voor datacenters en AI maar ook voor toepassingen in lidar (sensoren voor o.a. autonoom vervoer TZ), quantum technologie, medische apparatuur, satellietcommunicatie en defensie.’
‘Kijk’, vervolgt hij, ‘dit is een render van het gebouw, nu nog een bouwplaats, van 1650 vierkante meter. Daarin komt een ‘state-of-the-art’ cleanroom te staan met 40 tot 50 soorten apparatuur die in 450 stappen 10.000 6-inch wafers zullen maken, goed voor tien miljoen chips. Azië en de VS hebben al aangegeven dat 6-inch de nieuwe standaard wordt. Daarop kan je twee keer zoveel chips kwijt als de huidige 4-inch wafers. Als je dat tempo wilt bijhouden en de productie hier wilt houden, dan zal je het zelf moeten doen. En niet alleen dat, tegelijkertijd zal je nieuwe functies moeten toevoegen om met die chips ook meer mogelijk te maken. Dit is meer dan een R&D-faciliteit: het is bovendien een proefplaats voor chipproductie, zowel nationaal als Europees. Daarmee willen we de competitie qua schaal en innovatie vóór blijven.’
