Roodborstjes kunnen met een eiwit in het netvlies het magnetisch veld waarnemen. De mogelijkheden die het biedt zijn onbekend. Maar dat is niet erg. Bioloog David Lentink is juist reuze-enthousiast over de ontdekking. “Het brengt in de eerste plaats samenwerking op fundamenteel onderzoek, wat kan leiden tot volledig nieuwe principes.”
In het netvlies van het oog van roodborstjes, achter op het retina, waar de kegeltjes en staafjes zich bevinden die kleuren en lichtintensiteit waarnemen, blijkt zich een kompas te bevinden. Onderzoekers van de universiteiten van Oxford en Oldenburg vonden daar het eiwit Cryptochroom-4. Onder invloed van krachten in een magneetveld en met behulp van lichtstraling ondergaat deze stof een chemische reactie, zo omschreven de onderzoekers het in Nature.
De resultaten zijn weliswaar behaald bij een magneetveld dat tien keer sterker is dan dat van de aarde, maar uit verder onderzoek bleek het Cryptochroom-4-eiwit, ofwel Cry4 zeer fijngevoelig. Het zal dus niet alleen reageren op magnetische krachten in het lab, maar ook op het magnetisch veld van de aarde.
David Lentink, ingenieur en bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, doet onderzoek naar de manier waarop vogels magnetische oriëntatie gebruiken en kent de onderzoekers die de wonderbaarlijke eigenschappen van het Cry4 ontdekten.
In Oxford zitten de chemici, in Oldenburg de deskundigen die alles weten van Cry4 in het netvlies, legt hij uit. “Dat gaat over het moleculaire mechanisme dat werkt op basis van kwantumfysica. Ik zit meer op het niveau van de vogel zelf, hoe die vliegt en zijn spieren gebruikt.”
