Wie wil begrijpen hoe de modernste chips ter wereld worden gemaakt, hoeft niet per se een technisch handboek open te slaan. Een recente video van het YouTube-kanaal Veritasium laat op toegankelijke wijze zien hoe de meest geavanceerde chipmachines ooit zijn gebouwd en waarom ze zo bepalend zijn voor onze digitale samenleving.
De video (onderaan dit artikel) draait om de extreem geavanceerde lithografiemachines van ASML, waarmee chips worden geproduceerd voor onder meer smartphones, datacenters en AI-toepassingen. Wat deze video bijzonder maakt, is dat de kijker een zeldzaam inkijkje krijgt in een technologie die normaal gesproken grotendeels verborgen blijft achter cleanroomdeuren en NDA’s.
Een rondleiding door extreme techniek
In ruim vijftig minuten wordt stap voor stap uitgelegd hoe extreme ultraviolet-lithografie werkt. Dat begint bij de lichtbron, waarin met behulp van microscopische tindruppels en krachtige lasers extreem kortgolvig UV-licht wordt opgewekt. Dat licht wordt vervolgens via een reeks spiegels, gepolijst tot op atomaire schaal, geprojecteerd op een siliciumwafer. Lenzen zijn daarbij niet eens meer mogelijk, omdat EUV-licht simpelweg door vrijwel alle materialen wordt geabsorbeerd.
De makers slagen erin om deze complexe natuurkunde begrijpelijk te maken zonder de inhoud te versimpelen. Door animaties af te wisselen met beelden uit fabrieken en toelichting van experts ontstaat een goed beeld van de schaal, precisie en kwetsbaarheid van het proces. Dat maakt duidelijk waarom zo’n machine niet alleen technisch indrukwekkend is, maar ook extreem moeilijk na te bouwen.
Waarom deze video zo veel losmaakt
De video ging in korte tijd viral en dat is geen toeval. Een belangrijke reden is de bijna absurde complexiteit van de technologie. Het idee dat structuren van enkele nanometers met industriële betrouwbaarheid kunnen worden geproduceerd, spreekt tot de verbeelding. Daarnaast raakt de video aan een bredere discussie over technologische autonomie en geopolitiek. ASML is de enige leverancier ter wereld die deze EUV-machines kan leveren, wat het bedrijf een sleutelpositie geeft in de mondiale halfgeleiderketen.
Die combinatie van extreme techniek en strategisch belang zorgt ervoor dat de video niet alleen techliefhebbers trekt, maar ook een breder publiek dat geïnteresseerd is in de vraag hoe technologische macht tot stand komt. Het laat zien dat innovatie niet ontstaat uit één briljant idee, maar uit jarenlange investeringen, mislukkingen en samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en toeleveranciers.
Zonder jarenlange R&D bestaat deze machine simpelweg niet
De video is daarmee meer dan een technisch curiosum. Hij illustreert waarom langdurige en consistente investeringen in onderzoek en ontwikkeling essentieel zijn. De EUV-technologie waar ASML nu om bekendstaat, is het resultaat van tientallen jaren R&D (zie ook: de R&D Top 50 van 2025), vaak zonder directe garantie op succes. Juist die lange adem maakt het verschil tussen bedrijven die technologie volgen en bedrijven die het vormgeven.
De video is daarmee niet alleen een fascinerend technisch verhaal, maar ook een concrete illustratie van waarom investeren in R&D bepalend is voor technologische voorsprong op de lange termijn. Bekijk de video hieronder:
