Midden in de nacht Nederlandse tijd steeg vanaf Kennedy Space Center een raket op die de geschiedenisboeken in gaat. Met de lancering van Artemis II heeft NASA voor het eerst sinds het tijdperk van Apollo-programma weer astronauten richting de maan gestuurd.
Aan boord bevinden zich vier bemanningsleden: de Amerikanen Reid Wiseman, Victor Glover en Christina Koch, samen met de Canadese astronaut Jeremy Hansen. Hun missie is geen landing, maar een testvlucht rond de maan die ongeveer tien dagen zal duren.
Testmissie met historische lading
De lancering verliep volgens plan. Ongeveer drie kwartier na vertrek werd de bovenste trap van de raket succesvol afgestoten, waarna de capsule met de bemanning in een baan om de aarde kwam. Een tweede ontsteking moet het ruimtevaartuig verder de ruimte in brengen, tot op zo’n 74.000 kilometer van de aarde. Daarna zet de capsule zelfstandig koers richting de maan.
De vlucht staat volledig in het teken van testen. Het gaat om de eerste keer dat de combinatie van de nieuwe Space Launch System-raket en de Orion-capsule met mensen aan boord wordt gebruikt. Tijdens de missie worden onder meer navigatie, bestuurbaarheid en levensondersteunende systemen uitgebreid beproefd.
Dat laatste is cruciaal. Waar eerdere tests, zoals in 2022, nog zonder bemanning plaatsvonden, moet Artemis II aantonen dat het systeem veilig genoeg is voor langere bemande missies, inclusief toekomstige landingen.
Weer ver van de aarde
Als alles volgens planning verloopt, reizen de astronauten opnieuw ver van de aarde, vergelijkbaar met de bemande maanmissies uit het Apollo-programma. Het is voor het eerst sinds 1972 dat mensen weer zo’n traject afleggen.
Toch is de opzet fundamenteel anders. Waar de Apollo-missies gericht waren op snelle demonstraties van technologische superioriteit, is het Artemis-programma onderdeel van een langetermijnstrategie van NASA. Het doel is een duurzame aanwezigheid rond en op de maan, als tussenstap naar bemande missies naar Mars.
Europese en Nederlandse bijdrage
Opvallend is dat de missie ook een duidelijke Europese en zelfs Nederlandse component heeft. De Orion-capsule wordt ondersteund door een Europese servicemodule, ontwikkeld onder leiding van European Space Agency.
Die module levert essentiële functies zoals voortstuwing, energie en zuurstofvoorziening. De vier grote zonnepanelen die daarvoor nodig zijn, zijn gebouwd in Nederland door Airbus Defence & Space in Leiden. Kort na de lancering vouwden deze panelen zich succesvol uit, een cruciaal moment voor de energievoorziening van het ruimtevaartuig.
Vertragingen en volgende stappen
De weg naar deze lancering was niet zonder obstakels. In de aanloop naar Artemis II werd de missie meerdere keren uitgesteld vanwege technische problemen, waaronder lekkages en storingen in communicatiesystemen. Dat laat zien hoe complex de nieuwe generatie ruimtevaartuigen is.
Artemis II geldt als opstap naar een ambitieuzer programma. De volgende missie, Artemis III, moet voor het eerst sinds 1972 weer astronauten op het maanoppervlak zetten. Daarvoor zal de Orion-capsule gekoppeld worden aan een maanlander, mogelijk ontwikkeld door commerciële partijen.
In de jaren daarna wil NASA het tempo opvoeren, met frequente vluchten en uiteindelijk een permanente aanwezigheid in een baan rond de maan. Artemis II markeert daarmee niet alleen een terugkeer, maar vooral het begin van een nieuwe fase in de bemande ruimtevaart.
