De Verenigde Staten willen opnieuw voet zetten op de maan, maar deze keer niet voor een kort bezoek. NASA heeft nieuwe details bekendgemaakt over zijn plannen voor een permanente maanbasis bij de zuidpool van de maan. Daarbij horen maanrovers, drones, landers en uiteindelijk zelfs een complete infrastructuur waarin astronauten langdurig kunnen wonen en werken.
Tijdens een persconferentie in Washington presenteerde NASA-directeur Jared Isaacman een tijdlijn die opvallend concreet is. De komende jaren moeten meerdere missies de basis leggen voor wat uiteindelijk een permanent bewoond complex moet worden dat volgens NASA kan uitgroeien tot een soort maanstad.
De plannen maken deel uit van het Artemis-programma, waarmee de VS na meer dan vijftig jaar terugkeert naar de maan. Waar de Apollo-missies vooral draaiden om korte bezoeken en symboliek, richt Artemis zich op langdurige aanwezigheid en voorbereiding op toekomstige reizen naar Mars.
Zuidpool moet centrum van de maanbasis worden
NASA heeft bewust gekozen voor de zuidpool van de maan. Dat gebied geldt al jaren als een van de meest interessante locaties buiten de aarde. In diepe kraters komt nooit zonlicht, waardoor daar vermoedelijk grote hoeveelheden waterijs liggen opgeslagen.
Dat ijs is cruciaal voor toekomstige maanmissies. Astronauten kunnen het gebruiken als drinkwater, maar ook om zuurstof en waterstof te produceren. Die stoffen zijn niet alleen nodig om te ademen, maar kunnen ook dienen als raketbrandstof.
Daarnaast liggen rond de kraters hoger gelegen gebieden waar bijna permanent zonlicht aanwezig is. Dat maakt continue energievoorziening via zonnepanelen mogelijk, iets wat op andere plekken op de maan veel lastiger is door de lange maanacht die ongeveer twee aardweken duurt.
Drie fases richting een permanente nederzetting
NASA verdeelt het project in drie grote fases. De eerste fase loopt tot 2028 en draait vooral om verkenning, technologie en logistiek. Verschillende missies moeten het maanoppervlak in kaart brengen en geschikte locaties onderzoeken voor toekomstige infrastructuur.
Daarna volgt tussen 2029 en 2032 een tweede fase waarin de eerste onderdelen van de basis daadwerkelijk worden opgebouwd. Denk aan energievoorzieningen, landingsplaatsen en systemen waarmee astronauten langere tijd kunnen verblijven.
Vanaf 2032 wil NASA het aantal missies flink opvoeren. Het uiteindelijke doel is een continu bemande basis waar altijd astronauten aanwezig zijn. Volgens NASA kan het complex uiteindelijk honderden vierkante kilometers beslaan.
Dat tijdschema wordt in de ruimtevaartwereld overigens als bijzonder ambitieus gezien. Veel van de benodigde technologie bestaat nog slechts op papier of bevindt zich nog in een vroege testfase.
Nieuwe maanrovers moeten honderden kilometers afleggen
Een belangrijk onderdeel van de plannen zijn de nieuwe maanrovers die astronauten over het maanoppervlak moeten vervoeren. NASA heeft daarvoor contracten toegekend aan twee bedrijven.
Astrolab ontwikkelt de CLV-1 rover, gebaseerd op het FLEX-platform. Lunar Outpost werkt aan de Pegasus-rover. Beide voertuigen moeten in 2028 operationeel zijn op de maan.
De voertuigen krijgen een actieradius van ongeveer 200 kilometer en kunnen zowel autonoom rijden als handmatig bestuurd worden door astronauten. Ze worden deels vanaf aarde aangestuurd, maar moeten ook zelfstandig kunnen navigeren over het ruwe maanoppervlak.
De maanrovers worden naar de maan gebracht met behulp van de Blue Moon Mark 1-lander van Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Jeff Bezos.
Springende drones moeten gevaarlijke gebieden verkennen
Naast de rovers werkt NASA ook aan een opvallend type drone. Onder de naam MoonFall worden meerdere drones ontwikkeld die zich niet vliegend, maar springend over het maanoppervlak bewegen.
Dat klinkt vreemd, maar op de maan werkt het door de lage zwaartekracht verrassend efficiënt. De drones moeten moeilijk bereikbare gebieden onderzoeken, waaronder diepe kraters waar mogelijk waterijs aanwezig is.
De toestellen worden ongeveer een meter groot en moeten zeer gedetailleerde beelden maken van potentiële landingsplaatsen en bouwlocaties. Ook kunnen ze helpen bij het bepalen van veilige routes voor astronauten en voertuigen.
Volgens NASA zijn de drones nodig omdat er nog relatief weinig bekend is over het terrein rond de zuidpool. Tijdens alle Apollo-missies samen verzamelden astronauten slechts ongeveer tachtig uur aan ruimtewandelingen op het maanoppervlak.
Maanbasis moet opstap worden naar Mars
Hoewel de focus nu op de maan ligt, kijkt NASA nadrukkelijk verder. Volgens Isaacman is de maanbasis uiteindelijk bedoeld als voorbereiding op bemande missies naar Mars.
Een permanente aanwezigheid op de maan moet ervaring opleveren met langdurig leven buiten de aarde, het bouwen van infrastructuur in extreme omstandigheden en het produceren van grondstoffen op andere hemellichamen.
Dat laatste wordt gezien als essentieel voor toekomstige missies die veel verder gaan dan de maan. Het vervoeren van alle brandstof, zuurstof en materialen vanaf aarde is simpelweg te duur en te inefficiënt.
NASA spreekt daarom steeds vaker over de maan als een soort testomgeving voor toekomstige Marsmissies.
Nieuwe discussie over ruimterecht en eigendom
De plannen leiden tegelijk tot nieuwe discussies over internationaal ruimterecht. NASA wil rond toekomstige installaties zogenaamde veiligheidszones instellen waar andere partijen geen activiteiten mogen uitvoeren die missies kunnen verstoren.
Volgens NASA gaat het niet om het claimen van grondgebied, maar critici wijzen erop dat zulke zones in de praktijk wel degelijk op territoriale afbakening kunnen lijken.
Dat raakt direct aan het Ruimteverdrag uit 1967, waarin staat dat geen enkel land eigenaar kan worden van delen van de maan of andere hemellichamen.
De discussie speelt extra sterk omdat ook China werkt aan een eigen maanprogramma. Het land wil voor 2030 astronauten op de maan zetten en kijkt eveneens naar de zuidpool als locatie voor een toekomstige basis.
