Nederland produceerde in 2025 een recordhoeveelheid elektriciteit en exporteerde miljarden kWh naar buurlanden. Toch merken huishoudens daar nauwelijks iets van: de energierekening blijft hoog. Hoe kan het dat een recordjaar voor stroomproductie niet leidt tot lagere kosten thuis?
In 2025 produceerden energiebedrijven, exploitanten van wind- en zonneparken en huishoudens met zonnepanelen samen 132 miljard kWh elektriciteit, het hoogste niveau ooit gemeten in Nederland. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Daarmee ligt de productie een kwart hoger dan tien jaar geleden. Een groot deel van deze elektriciteit werd uitgevoerd naar buurlanden, waardoor 2025 het jaar werd waarin Nederland voor het eerst zoveel stroom exporteerde.
Zonne-energie bereikt nieuwe piek
Uit zonne-energie werd in 2025 17 procent meer elektriciteit opgewekt dan in 2024. Twee factoren verklaren deze groei: 2025 was een uitzonderlijk zonnig jaar, en het totale geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen nam met vier procent toe. Over de afgelopen tien jaar is de productie uit zon meer dan twintig keer zo groot geworden, waarmee zonne-energie een onmisbare pijler van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening is.
Windenergie liet een gemengd beeld zien. Op land werd minder elektriciteit geproduceerd door minder gunstige windomstandigheden, terwijl op zee juist meer elektriciteit werd opgewekt. Dat komt omdat windparken die in 2024 operationeel werden, in 2025 voor het eerst een volledig productiejaar meedraaiden. Het totale windvermogen bedroeg eind 2025 7,0 gigawatt op land en 4,7 gigawatt op zee.
Fossiel weer in stijgende lijn
Hoewel duurzame energie de grootste bron van elektriciteit blijft, nam ook de productie uit fossiele bronnen toe. In 2025 kwam 48 procent van de stroom uit aardgas en kolen, een stijging van 14 procent ten opzichte van 2024. Vooral aardgas (+11 procent) en kolen (+25 procent) leverden een significante bijdrage.
Op langere termijn is de productie uit kolen echter veel lager dan tien jaar geleden, met een daling van circa 70 procent sinds 2015. Volgens energiedeskundigen laat de stijging in 2025 zien dat fossiele centrales nog steeds een cruciale rol spelen als flexibele back-up in een systeem dat steeds afhankelijker wordt van zon en wind.
Nederland: elektriciteitshub voor Europa
Nederland exporteerde in 2025 ongeveer 30 miljard kWh, een kwart meer dan in 2024. Vooral Duitsland en België namen grote hoeveelheden af.
De stijgende export naar Duitsland hangt samen met een verminderde productie uit Duitse offshore windparken en lagere waterstanden bij waterkrachtcentrales in Zwitserland en Oostenrijk. Voor België was de daling van kerncentraleproductie een belangrijke factor. Tegelijkertijd daalde de import van elektriciteit met 19 procent, omdat Nederland steeds meer in eigen behoefte voorziet.
Door deze ontwikkelingen verandert Nederland langzaam van een energieafhankelijk land in een belangrijke elektriciteitshub voor Noordwest-Europa. De komende jaren kan dit effect zelfs nog verder toenemen met de geplande uitbreiding van offshore windparken.
Toch daalt de rekening niet
Ondanks recordproductie en export blijft de elektriciteitsprijs voor huishoudens hoog. Hoe komt dat? Ten eerste wordt de prijs grotendeels bepaald op de Europese groothandelsmarkt, waar vaak de duurste centrale die nodig is om aan de vraag te voldoen – meestal een gascentrale – de prijs voor alle elektriciteit bepaalt. Zelfs bij overvloedige productie uit zon en wind kan dit de prijs hoog houden.
Daarnaast zorgen stijgende net- en systeemkosten voor extra druk op de energierekening. Investeringen zijn nodig om pieken in productie en vraag op te vangen en het elektriciteitsnet stabiel te houden. Ook de hoge exportvraag kan de prijzen op de groothandelsmarkt tijdelijk verhogen, waardoor consumenten daar indirect voor betalen.
Kortom: een recordjaar voor stroom betekent niet automatisch lagere kosten aan het stopcontact. Wel draagt het bij aan een stabieler en duurzamer energiesysteem, dat in de toekomst de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kan verminderen.
Een duidelijke trend
Over de afgelopen tien jaar zijn hernieuwbare bronnen bijna vijf keer zoveel gaan produceren, met zon en wind als belangrijkste drijfveren. Fossiele brandstoffen blijven nodig voor flexibiliteit, maar de trend is duidelijk: Nederland groeit uit tot een exporteur van elektriciteit met een verhoogd aandeel duurzame bronnen.
Het record van 132 miljard kWh in 2025 is waarschijnlijk nog niet het hoogtepunt. Met nieuwe offshore windparken en verdere uitbreiding van zonneparken kan de productie de komende jaren richting 150 tot 180 miljard kWh stijgen, terwijl Nederland een steeds belangrijkere speler wordt op de Europese elektriciteitsmarkt.
