PFAS is onmisbaar in talloze industriële toepassingen, maar staat onder druk door zijn extreme persistentie. Volgens het RIVM moeten engineers steeds vaker kijken naar functionaliteit en alternatieven in plaats van vanzelfsprekend PFAS te gebruiken. ‘Vraag je af of je PFAS uit gewoonte gebruikt of omdat het echt noodzakelijk is’, zegt Thijs de Kort, coördinator PFAS-restrictie bij bureau REACH binnen het RIVM.
PFAS is een uitzonderlijk persistente stofgroep, wat deze uitermate geschikt maakt voor extreme omstandigheden. ‘Dit voordeel is ook meteen het grote nadeel: als PFAS eenmaal in het milieu terechtkomt, blijft het daar generaties lang aanwezig. Het is persistenter dan vrijwel alle andere organisch chemische stoffen’, legt De Kort uit.
De aandacht voor PFAS is in de afgelopen jaren sterk toegenomen en dat is volkomen terecht. Iedere emissie draagt bij aan een groeiende belasting in water, bodem en ecosystemen. Waar veel andere chemische stoffen na verloop van tijd afbreken, blijft PFAS circuleren en verspreiden. Concentraties worden niet alleen lokaal aangetroffen, maar ook op grote afstand. De schadelijke effecten op gezondheid en milieu maken dat emissiereductie noodzakelijk is.
In systemen geïntegreerd
PFAS blijkt in veel meer toepassingen en sectoren voor te komen dan eerder werd aangenomen, blijkt uit het restrictiedossier. Voor dit dossier moesten de indienende landen inventariseren waar PFAS wordt geproduceerd en toegepast, waarvoor de industrie, toeleveranciers en afnemers verderop in de keten informatie leverden en wetenschappelijke literatuur werd geraadpleegd evenals bestaande registraties en databases. ‘Dit maakte heel duidelijk in welke sectoren PFAS gebruikt wordt en voor welke toepassingen. Dat is veel meer dan we dachten. Ook kwamen er meer dan 5600 reacties tijdens de consultatieperiode, dat leverde ruim 100.000 pagina’s aan informatie op. Veel meer dan we ooit eerder hadden meegemaakt. 500 reacties was tot nu toe het hoogste aantal.’
Een ander gevolg van de consultatie was dat veel bedrijven door het dossier ontdekten dat PFAS in hun processen of apparatuur aanwezig is, wat leidde tot aanvullende informatie van downstream gebruikers. PFAS wordt ook gebruikt in coatings, afdichtingen en componentmaterialen. Omdat deze toepassingen vaak als integraal onderdeel van systemen worden geleverd en niet afzonderlijk worden gespecificeerd, is het gebruik in toeleveringsketens niet altijd zichtbaar. Daardoor ontstaat pas inzicht wanneer installaties worden aangepast, onderhoud wordt uitgevoerd of leveranciers informatie moeten aanleveren voor regelgevingstrajecten. Volgens De Kort maakte deze ketenbrede inventarisatie duidelijk in hoeveel sectoren PFAS wordt toegepast en hoe diep de stoffen in industriële systemen zijn geïntegreerd.
