Aquathermie, de techniek om warmte of koude uit water te halen, is niet nieuw. Tegenwoordig maken drinkwaterbedrijven er serieus werk van. ‘Via drinkwaterleidingen transporteer je ook een hele grote warmtecapaciteit.’
Water kan benut worden om huizen en kantoren te verwarmen. Dat geldt voor oppervlaktewater, water uit rivieren en plassen, afvalwater uit de rioolzuivering én voor drinkwater. Het is zonde om die warmte niet te gebruiken, stelt Andreas Moerman van KWR Water Research. ‘Water is een vreemd element. Je moet er relatief veel energie in stoppen om het één graad te verwarmen. Andersom werkt het dus ook, als je een grote waterstroom een klein beetje afkoelt heb je een warmtebron.’
Op termijn kan aquathermie een belangrijke rol spelen in de energietransitie, zeggen deskundigen. Aquathermie kan worden ingezet bij de ontwikkeling van zogenoemde Zeer Lage Temperatuur (ZLT-U) warmte- en koude uitwisselingsnetten. Aquathermie kan in 2050 in ruim 40% van de warmtevraag voorzien, volgens een onderzoeksrapport van CE Delft en Deltares. Drinkwaterbedrijven krijgen steeds meer vragen vanuit gemeenten, die voor hun warmteprogramma’s op zoek zijn naar duurzame bronnen voor warmte en koude.
Koelen met drinkwater
Oppervlaktewater en afvalwater lijken daarbij in eerste instantie het meest kansrijk. ‘Er zit bijvoorbeeld behoorlijk wat potentie in de warmte uit rioolwaterzuiveringsinstallaties,’ stelt André Struker, strategisch adviseur van Waternet. Het projectenportfolio van Waternet bevat meer dan 50 projecten rond aquathermie. Een opvallend voorbeeld gaat over het koelen van het gebouw van Sanquin, de bloedbank in Amsterdam, met behulp van drinkwater.
Waternet maakt daarvoor gebruik van twee grote drinkwatertransportleidingen in de buurt van Sanquin. Een warmtewisselaar zorgt ervoor dat de kou uit het leidingwater wordt opgeslagen om het gebouw in de zomer te koelen. Daarmee bespaart Sanquin op de energie die nodig is om bloed op lage temperatuur te bewaren. Het water kan ook gebruikt worden om het gebouw te verwarmen. Moerman: ‘Sanquin is een sterk voorbeeld van de combinatie van warmte-koude-opslag via aquathermie. Zoveel mogelijk lokaal balanceren en alleen de onbalans tussen warmte en koude opvullen met aquathermie, in dit geval uit drinkwater.’
