Lange tijd gold groene waterstof als wijkende belofte. Daarin begint nu verandering te komen. Sinds enkele jaren is een handjevol partijen met waterstof uit duurzame stroom actief. Het grootste project is H2Hollandia met Avitec in Nieuw-Buinen (bij Stadskanaal): een 5 MW elektrolyser naast een van de grootste zonneparken van Nederland, het 115 MW grote Vloeivelden-Hollandia. ‘Het is een uitdagend project, ook met de nu verleende subsidies’, stelt Jorn Lijster, manager opslag, waterstof en slimme netten bij projectontwikkelaar Novar.
Om deze ontwikkeling in context te plaatsen: van alle projecten die zonnestroom met waterstof combineren, vindt ruim de helft in het noorden van Nederland plaats. Niet zo verwonderlijk: in en rond Groningen, de Eemshaven en Drenthe ligt hydrogen valley, het eerste en grootste samenwerkingsverband in de EU waarbij meer dan vierhonderd bedrijven zijn aangesloten.
Sinds 2024 stimuleert het Rijk deze groene waterstofprojecten via OWE (Opschaling Waterstofproductie door Elektrolyse). De regeling neemt de onrendabele top tussen grijze en groene waterstof weg (grijze waterstof is verreweg de grootste vorm van waterstof maar wordt met fossiele brandstoffen geproduceerd en is drie tot vijf keer zo goedkoop). Aan deze regeling hangen drie voorwaarden: het moet een nieuw project zijn, er wordt uitsluitend subsidie gegeven voor productie uit duurzame bronnen en de elektrolyser moet minimaal 0,5 MW zijn.
Eind 2023 werd 250 miljoen voor elf waterstofprojecten uitgekeerd, het merendeel in Noord-Nederland. Zo voldeden onder meer Groengas Asset (Groningen/Amsterdam), RWE Eemshydrogen (waterstof uit wind), H2Hollandia en HySolar (Utrecht) aan de criteria. Wegens succes werd begin 2025 een tweede OWE tranche opgetuigd waarmee de rijksoverheid vorige zomer ruim 700 miljoen aan elf projecten toekende (de derde tranche staat nog niet open). Veel van de waterstofproductie uit de eerste tranche gaat naar zwaar vervoer en tankstations, een kleiner deel naar de petrochemie.
Stroomopslag standaard
Terug naar grootschalige zonneparken. Waren ontwikkelaars vóór 2020 hoofdzakelijk bezig met de inrichting van het park en optimale plaatsing van de panelen, heden ten dage besteden ze eveneens aandacht aan meervoudig grondgebruik, landschappelijke inpassing en grootschalige stroomopslag. Jorn Lijster, sinds juni 2022 in dienst bij Novar (tot april 2023 Solarfields), licht die laatste ontwikkeling toe.
