Goed nieuws en slecht nieuws voor de voorstanders van de Europese Green Deal: in de GreenPeace-stikstofzaak dwong de rechter de staat opnieuw om zich aan haar eigen milieuwetten te houden, maar tegelijkertijd werd de Europese ontbossingswet uitgesteld, werd de wet tegen schadelijke pesticiden ingetrokken en zijn de doelen voor duurzame landbouw afgezwakt. Hoewel ook de kiezers van nieuwe Europese volksvertegenwoordigers baat hebben bij natuurbescherming, lijken partijpolitiek en machtige multinationals dominant.
De nieuwgekozen Europese Commissie begrijpt niet welke risico’s ze neemt door de Green Deal klimaatplannen te laten verwateren, waarschuwde een groep van 2000 Europese wetenschappers en 27 onderzoeksinstituten afgelopen december in een brief aan Europese beleidsmakers. De doelen van de Green Deal zijn ondertekend door de lidstaten, maar om op tijd tot effectieve uitvoeringsmechanismen te komen, is extra regelgeving nodig. In plaats daarvan vertraagde en verwaterde de Commissie maatregelen om de landbouw te verduurzamen, pesticiden te verbannen en bossen te beschermen, klagen de wetenschappers. Zij vrezen dat al het uitstel lijdt tot het overschrijden van de grenzen die het menselijk leven op deze planeet mogelijk maken.
Ecologie of economie?
De wetenschapers stonden niet alleen in hun klacht: begin februari riep een Maatschappelijke Alliantie het Nederlandse kabinet nogmaals op om haast te maken met ‘stabiel, voorspelbaar en toereikend overheidsbeleid op het terrein van klimaat en energie’. De Maatschappelijke Alliantie bestaat niet alleen uit natuurorganisaties en ondernemersorganisaties als VNO-NCW, maar ook uit vakbonden, woningbouwverenigingen, netbeheerders en landbouworganisatie LTO Nederland.
Terwijl zij denken dat de Green Deal de enige manier is om de Europese economie in het zadel te houden, waarschuwen mensen als de Poolse premier Donald Tusk, oud-voorzitter van de Europese Raad, juist dat de zelfopgelegde maatstaven Europa uit de markt gaan prijzen, zodat er straks helemaal geen geld meer is om het milieu mee te beschermen.
“De omslag naar een groene en circulaire economie is de enige kans om toekomstige (brede) welvaart zeker te stellen. Continuïteit in beleid en uitvoering van het klimaatbeleid is daarom van het grootste belang voor burgers, ondernemers en hun gemeenschappen in Nederland.” – Maatschappelijke Alliantie in een brief aan premier Schoof, 4 februari 2024
