Duitsland lijkt een van Europa’s grootste lithiumkansen in handen te hebben met 43 miljoen ton in de ondergrond, maar de echte test is nu of die voorraad ook technisch en economisch winbaar blijkt.
In september 2025 leek Duitsland plots een van de belangrijkste spelers te worden in de wereldwijde strijd om lithium. In de Altmark-regio, in de deelstaat Saksen-Anhalt, zou zich volgens schattingen maar liefst 43 miljoen ton lithiumcarbonaat-equivalent (LCE) bevinden — een hoeveelheid die Europa in één klap minder afhankelijk kan maken van import uit Zuid-Amerika en China.
Maar een half jaar later is het verhaal een stuk minder zwart-wit. De grote vraag is inmiddels niet meer óf het lithium er zit, maar wel of het ook daadwerkelijk winbaar is.
Nieuwe onderzoeksfase moet duidelijkheid brengen
Met de start van het RoLiXX-project is Duitsland een volgende fase ingegaan. In plaats van theoretische inschattingen ligt de focus nu op iets veel concreters: kan lithium uit deze diepe, zoute pekellagen technisch én economisch worden gewonnen?
De uitdaging zit vooral in de extreme omstandigheden. Het lithium bevindt zich op dieptes van drie tot vijf kilometer, opgelost in heet, zout water dat zich miljoenen jaren geleden in gesteentelagen heeft opgehoopt. Dat maakt extractie fundamenteel anders dan bij traditionele lithiumwinning.
Onderzoekers maken nu gebruik van bestaande diepe boringen om de samenstelling van de pekel nauwkeurig te analyseren en simuleren in laboratoria de omstandigheden diep onder de grond.
Niet zo makkelijk als het lijkt
De lithiumhoudende pekels bevinden zich op dieptes van ongeveer 3 tot 5 kilometer in Permische zandsteenlagen. Dat brengt extreme omstandigheden met zich mee: hoge druk, hoge temperatuur en een complexe mix van opgeloste zouten.
Juist die combinatie maakt extractie uitdagend. Wanneer de pekel naar boven wordt gehaald, veranderen druk en temperatuur, waardoor mineralen kunnen neerslaan. Dit fenomeen wordt vaak aangeduid als scaling, en kan leidingen en installaties blokkeren en de productie ernstig verstoren.
Daarnaast is de samenstelling van de pekel niet uniform. Dat betekent dat zelfs binnen één veld de efficiëntie van winning kan variëren.
Nieuwe technologie geeft hoop
Om deze problemen te omzeilen, wordt ingezet op zogeheten Direct Lithium Extraction (DLE). In plaats van grote verdampingsbekkens — die veel water en ruimte verbruiken — wordt lithium hierbij direct uit de pekel gefilterd via chemische processen zoals adsorptie of ionenuitwisseling.
Dat klinkt als de ideale oplossing. Toch is de technologie nog niet op grote schaal bewezen in complexe ondergrondse systemen zoals die in Noord-Duitsland. Pilots zijn succesvol, maar industriële opschaling blijft een open vraag.
Van ‘resource’ naar ‘reserve’
De vaak genoemde 43 miljoen ton klinkt (en is) indrukwekkend, maar zegt op zichzelf weinig over wat er uiteindelijk bruikbaar is. Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen:
- Resources: wat er in de grond zit
- Reserves: wat economisch winbaar is
Het Duitse lithium valt voorlopig nog volledig in de eerste categorie. Pas als technologie, kosten en regelgeving op elkaar aansluiten, kan een deel daarvan worden omgezet in daadwerkelijke reserves. Hoe groot dat aandeel in Duitsland zal zijn, is precies wat het RoLiXX-project moet uitwijzen.
Potentieel blijft enorm
Dat betekent niet dat het project geen toekomst heeft. Integendeel. Als Duitsland erin slaagt deze vorm van lithiumwinning technisch onder de knie te krijgen, kan dat een doorbraak betekenen voor Europa. Het grote voordeel: de infrastructuur is deels al aanwezig dankzij decennia van gaswinning in de regio.
Bovendien zou de impact op het landschap aanzienlijk kleiner kunnen zijn dan bij traditionele mijnbouw of verdampingsvelden. Daarmee past het project perfect in de bredere Europese ambitie om kritieke grondstoffen dichter bij huis en duurzamer te produceren.
De komende jaren zijn beslissend
De komende 2 tot 3 jaar worden cruciaal. In die periode moet blijken of de technische problemen beheersbaar zijn, dat Direct Lithium Extraction (DLE) op deze schaal rendabel kan worden toegepast, en of er voldoende politieke en maatschappelijke steun is. Pas daarna kan worden gesproken over echte industriële productie.
Van hype naar haalbaarheid
De Duitse lithiumvondst is nog steeds potentieel baanbrekend, maar het verhaal is inmiddels verschoven van sensatie naar realiteit. Wat begon als een veelbelovende ontdekking, is nu uitgegroeid tot een complexe technologische uitdaging.
En juist daarin zit de echte waarde: niet in wat er in de grond zit, maar in wat we eruit kunnen halen. Of Duitsland daadwerkelijk een sleutelrol gaat spelen in de wereldwijde batterijmarkt, hangt nu af van één ding: of het lukt om die belofte om te zetten in praktijk.
