ASML levert lithografiemachines aan TNO voor een nieuwe productielijn voor fotonische chips. De samenwerking moet Europese bedrijven helpen om de veelbelovende technologie sneller naar de markt te brengen.
TNO krijgt de beschikking over lithografiemachines van ASML voor de productie van fotonische chips. De machines worden onderdeel van een nieuwe pilotlijn in Eindhoven, waar bedrijven en onderzoekers kunnen werken aan de ontwikkeling en opschaling van fotonische componenten. Met de samenwerking hopen beide partijen de Europese positie op een technologie te versterken die steeds vaker wordt genoemd als oplossing voor de groeiende vraag naar snelle en energiezuinige dataverwerking.
De machines worden geplaatst bij de Photonic Integration Technology Centre (PITC) van TNO in Eindhoven. Daar moeten bedrijven, onderzoekers en start-ups toegang krijgen tot productiefaciliteiten die normaal gesproken alleen beschikbaar zijn voor grote chipfabrikanten. Het doel is om innovaties sneller van laboratorium naar markt te brengen.
Licht in plaats van elektronen
Traditionele chips verwerken informatie met behulp van elektronen die door minuscule circuits bewegen. Fotonische chips doen iets vergelijkbaars, maar gebruiken daarvoor lichtdeeltjes, oftewel fotonen. Dat biedt verschillende voordelen.
Licht kan grote hoeveelheden data verwerken met een lager energieverbruik en minder warmteontwikkeling. Dat maakt de technologie interessant voor toepassingen zoals kunstmatige intelligentie, datacenters, telecomnetwerken, sensoren en medische apparatuur.
De belangstelling groeit snel. De explosieve vraag naar rekenkracht voor AI-systemen zorgt wereldwijd voor een zoektocht naar energiezuinigere hardware. Fotonische chips worden daarbij steeds vaker genoemd als een mogelijke oplossing voor knelpunten rond snelheid, capaciteit en stroomverbruik.
Van onderzoek naar industrie
Hoewel Europa sterk staat in fundamenteel onderzoek naar fotonica, vindt een groot deel van de industriële productie momenteel elders plaats. TNO en ASML willen daar verandering in brengen.
Met de nieuwe productielijn kunnen bedrijven prototypes ontwikkelen en opschalen zonder direct zelf honderden miljoenen euro’s te investeren in productiefaciliteiten. Dat moet de drempel verlagen voor jonge ondernemingen die werken aan nieuwe toepassingen van geïntegreerde fotonica.
Volgens TNO is juist die stap van onderzoek naar grootschalige productie vaak een van de grootste obstakels voor innovatieve technologieën. Door gedeelde faciliteiten aan te bieden, hopen de partijen een ecosysteem te creëren waarin kennisinstellingen, start-ups en gevestigde bedrijven nauwer samenwerken.
Europese ambities
De samenwerking sluit aan bij bredere Europese plannen om minder afhankelijk te worden van Aziatische en Amerikaanse chipproducenten. Waar Europa met bedrijven als ASML al een dominante positie heeft in chipmachines, wil Brussel ook sterker worden in de productie van strategische technologieën.
Fotonica geldt daarbij als een gebied waarop Europa nog een sterke uitgangspositie heeft. Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen behoren al jaren tot de wereldtop op het gebied van geïntegreerde fotonica. Rond Eindhoven, Delft en Enschede is bovendien een cluster ontstaan van bedrijven die actief zijn in optische communicatie, sensortechnologie en chipontwerp.
De nieuwe pilotlijn moet die positie verder versterken en Europese bedrijven helpen om nieuwe producten sneller op de markt te brengen.
Meer dan alleen fotonische chips
De investering past binnen een bredere ontwikkeling waarbij de grens tussen traditionele halfgeleiders, geprinte elektronica en fotonische systemen steeds verder vervaagt. TNO werkt al langer aan technieken waarbij elektronische componenten met drukprocessen worden geproduceerd. Zulke methoden kunnen productie goedkoper maken en nieuwe toepassingen mogelijk maken, bijvoorbeeld in slimme verpakkingen, medische sensoren of flexibele elektronica.
Door verschillende productietechnologieën dichter bij elkaar te brengen, ontstaat volgens onderzoekers een vruchtbare omgeving voor nieuwe innovaties. Een fotonische chip hoeft immers niet op zichzelf te staan, maar kan onderdeel worden van grotere systemen waarin sensoren, elektronica en communicatietechnologie samenkomen.
