Een van Nederlands bekendste klimaattechbedrijven krijgt een nieuwe eigenaar. De Eindhovense start up Carbyon, die technologie ontwikkelt om koolstofdioxide rechtstreeks uit de buitenlucht te halen, wordt overgenomen door het Britse Airhive. Financiële details zijn niet bekendgemaakt, maar de ambitie is duidelijk: samen willen de bedrijven uitgroeien tot een van de grootste Europese spelers op het gebied van Direct Air Capture, kortweg DAC.
De overname betekent een kantelpunt voor een sector die de afgelopen jaren razendsnel groeide, maar inmiddels wordt geconfronteerd met een veel lastiger investeringsklimaat.
CO2 rechtstreeks uit de lucht halen
Direct Air Capture geldt als een van de meest besproken technieken om klimaatverandering tegen te gaan. Anders dan traditionele afvangsystemen bij fabrieken of energiecentrales haalt DAC koolstofdioxide direct uit de omgevingslucht. De afgevangen CO2 kan vervolgens permanent worden opgeslagen in de bodem of opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld voor de productie van synthetische brandstoffen, bouwmaterialen of voedingsmiddelen.
Hoewel de concentratie CO2 in de atmosfeer relatief laag is, ongeveer 0,04 procent, zien wetenschappers deze technologie als een noodzakelijke aanvulling op emissiereductie. Het IPCC benadrukt al jaren dat het beperken van uitstoot alleen waarschijnlijk niet voldoende is om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Ook grootschalige verwijdering van bestaande CO2 uit de atmosfeer zal nodig zijn.
Twee technologieën met dezelfde missie
Carbyon en Airhive werken allebei aan Direct Air Capture, maar doen dat op een fundamenteel andere manier. Carbyon ontstond in 2019 op de High Tech Campus Eindhoven en bouwde zijn technologie rond een snel werkend adsorptiesysteem. De kern bestaat uit een ronddraaiende trommel met een speciale coating die CO2 binnen enkele seconden uit de lucht kan opnemen. Door de trommel vervolgens kort te verwarmen komt de koolstofdioxide weer in geconcentreerde vorm vrij, waarna deze kan worden opgeslagen of hergebruikt.
Voor die coating maakt Carbyon gebruik van atomic layer deposition, een uiterst nauwkeurige dunnefilmtechniek die oorspronkelijk werd ontwikkeld voor de halfgeleiderindustrie. Dankzij die aanpak claimt het bedrijf een hoge afvangsnelheid en een relatief compact systeem.
Airhive kiest juist voor een techniek met een zogenoemd gefluïdiseerd bed. Daarbij stroomt lucht door een laag minerale deeltjes die zich tijdelijk als een vloeistof gedragen. De mineralen nemen CO2 op, waarna het gas door verhitting weer vrijkomt. De vrijgekomen warmte wordt grotendeels opnieuw gebruikt, waardoor het energieverbruik daalt.
Volgens Airhive heeft die aanpak inmiddels geleid tot afvangkosten van minder dan 500 dollar per ton CO2, exclusief transport en opslag. Dat geldt in de sector als een belangrijke mijlpaal, omdat de kosten van DAC nog altijd een van de grootste obstakels vormen voor grootschalige toepassing.
Onderzoek blijft in Eindhoven
Ondanks de Britse overname verdwijnt Carbyon niet uit Nederland. Het gecombineerde bedrijf gaat verder onder de naam Airhive, maar het onderzoekscentrum blijft gevestigd op de High Tech Campus in Eindhoven.
Daar zal worden gewerkt aan de volgende generatie van Airhives Cascade technologie. De kennis van Carbyon op het gebied van materialen, chemie en sorbenten moet helpen om de efficiëntie verder te verhogen en de kosten verder te verlagen.
Volgens Carbyon oprichter Hans De Neve vult de samenwerking precies aan wat beide bedrijven afzonderlijk misten. Waar Airhive al ervaring heeft met operationele installaties en commerciële projecten, brengt Carbyon juist diepgaande expertise mee op het gebied van fundamenteel onderzoek en materiaalontwikkeling.
Een moeilijke periode voor klimaattech
De overname komt op een moment waarop de markt voor CO2 verwijdering onder druk staat. Waar enkele jaren geleden tientallen miljarden richting klimaattechnologie stroomden, is het investeringsklimaat inmiddels aanzienlijk verslechterd. In de Verenigde Staten is federale steun voor diverse DAC projecten teruggeschroefd. Volgens Carbon180 is meer dan één miljard dollar aan eerder gereserveerde financiering inmiddels verschoven naar andere overheidsprioriteiten.
Ook private investeerders zijn voorzichtiger geworden. Veel durfkapitaal verschuift richting kunstmatige intelligentie, terwijl deep tech bedrijven vaak jarenlang grote investeringen nodig hebben voordat commerciële opbrengsten ontstaan. Daar kwam begin dit jaar nog onzekerheid bij toen Microsoft, wereldwijd de grootste koper van CO2 verwijderingscertificaten, tijdelijk nieuwe aankopen pauzeerde. Hoewel het bedrijf later aangaf de sector niet volledig te verlaten, zorgde het nieuws voor extra onrust onder ontwikkelaars van DAC technologie.
Van concurrenten naar partners
Juist door die moeilijke marktomstandigheden kiezen steeds meer bedrijven voor samenwerking. De DAC sector telt inmiddels ongeveer 150 ontwikkelaars wereldwijd, maar slechts een klein deel beschikt over operationele installaties.
Door de fusie ontstaat een bedrijf dat zowel fundamenteel onderzoek als praktijkervaring in huis heeft. Airhive exploiteert inmiddels een demonstratie-installatie in Alberta in Canada en bouwt mee aan UnionDAC, een project dat in het Britse Teesside uiteindelijk 60.000 ton CO2 per jaar moet kunnen afvangen. Dat zou groter zijn dan iedere huidige DAC installatie.
Tegelijkertijd werkt het bedrijf samen met Coca-Cola Europacific Partners aan een systeem dat direct op een bottellocatie voedselveilige CO2 produceert voor frisdranken. Daarmee verschuift de aandacht steeds meer van uitsluitend koolstofkredieten naar concrete industriële toepassingen.
Europese steun groeit
Terwijl de Verenigde Staten een stap terug lijken te zetten, groeit in Europa juist de aandacht voor koolstofverwijdering. Direct Air Capture behoort inmiddels tot de eerste technieken die zijn opgenomen binnen het Europese Carbon Removal Certification Framework. Daarnaast werkt de Europese Commissie aan een gezamenlijke kopersclub die investeringen in CO2 verwijdering moet stimuleren.
Ook het Verenigd Koninkrijk zet stevig in op de technologie. De Britse overheid wil DAC gebaseerde koolstofkredieten vanaf het einde van dit decennium opnemen in het nationale emissiehandelssysteem. Dat moet zorgen voor een stabielere markt en meer vraag naar grootschalige projecten.
Voor Airhive en het voormalige Carbyon biedt dat een gunstig uitgangspunt. De combinatie van Britse projectervaring en Nederlandse kennisontwikkeling moet ervoor zorgen dat de technologie sneller kan worden opgeschaald en uiteindelijk betaalbaar genoeg wordt voor brede toepassing. Daarmee is de overname niet alleen een verandering van eigenaar, maar ook een signaal dat de jonge markt voor CO2 verwijdering een volgende fase ingaat, waarin samenwerking en schaalgrootte belangrijker worden dan het aantal afzonderlijke start ups.
