Een elektriciteitscentrale op de bodem van de Stille Oceaan heeft voor het eerst meer stroom opgewekt dan ze zelf verbruikte. De Amerikaanse startup Endurance Energy haalde energie uit een actieve onderwatervulkaan op 1.500 meter diepte. De proef duurde slechts enkele seconden, maar kan een belangrijke stap zijn richting een nieuwe vorm van duurzame energie.
Op ongeveer 480 kilometer voor de kust van de Amerikaanse staat Oregon ligt Axial Seamount, een actieve onderzeese vulkaan. Daar heeft Endurance Energy uit Seattle een opmerkelijk experiment uitgevoerd. Het bedrijf plaatste een drie ton zware geothermische elektriciteitscentrale op de zeebodem en wist er daadwerkelijk stroom mee op te wekken.
De installatie, Adélie genaamd, bereikte op 27 september gedurende 8,7 seconden een positieve energiebalans. Het nettovermogen bedroeg gemiddeld ongeveer 2 kilowatt, met een piek van 16,5 kilowatt. Dat lijkt bescheiden, maar het betekent dat de installatie tijdelijk meer elektriciteit produceerde dan nodig was om zichzelf draaiende te houden. Volgens Endurance Energy is dat een wereldprimeur voor geothermische energieopwekking op de oceaanbodem.
Water van 260 graden
Tijdens de drie weken durende expeditie boorde Endurance Energy ook een geothermische put van 16 meter diep in de oceaanbodem. Uit de put stroomde hydrothermaal water met een temperatuur van ongeveer 260 graden Celsius.
De put was echter te smal om voldoende heet water aan de centrale te leveren. Daarom besloten de ingenieurs de installatie aan te sluiten op een nabijgelegen natuurlijke hydrothermale bron, waar water van circa 281 graden Celsius naar buiten stroomde. Met die warmte werd een turbine aangedreven die een toerental van ongeveer 26.000 omwentelingen per minuut bereikte.
De proef eindigde voortijdig door een beveiligingsingreep in het batterijsysteem. Bij een daaropvolgende herstart raakte bovendien een stroomkabel defect door binnengedrongen zeewater.
Waarom geothermie onder water zo interessant is
Geothermische energie heeft een belangrijk voordeel ten opzichte van zonne- en windenergie: ze is in principe dag en nacht beschikbaar, ongeacht het weer.
De diepzee biedt bovendien twee bijzondere voordelen. Het koude oceaanwater kan worden gebruikt om de installatie te koelen, terwijl de enorme waterdruk helpt om het hete geothermische water onder druk te houden. Daardoor kunnen de installaties mogelijk compacter worden gebouwd.
Toch schuilt daarin ook een technische uitdaging. Apparatuur moet jarenlang bestand zijn tegen extreme druk, corrosief zeewater en mineraalafzettingen. Onderhoud op anderhalve kilometer diepte is bovendien aanzienlijk ingewikkelder en duurder dan bij een geothermische centrale op land.
Op naar continue stroomvoorziening
De volgende stap is Gentoo, een verbeterde versie van Adélie die in de winter van 2026-2027 moet worden getest. Daarbij wil Endurance Energy een hoger vermogen en een langere bedrijfsduur realiseren.
Ondertussen werkt het bedrijf aan Leopard, een commerciële generator met een vermogen van 2 megawatt. De eerste commerciële toepassing staat gepland voor Tonga, waar Endurance Energy vanaf 2027 elektriciteit wil leveren als alternatief voor geïmporteerde diesel. Of onderzeese geothermie daadwerkelijk concurrerend wordt, moet nog blijken. Vooral de kosten van diepzeeboringen, installatie en onderhoud vormen grote onzekerheden.
De belangrijkste kanttekening is dat de positieve energiebalans werd bereikt met een natuurlijke warmwaterbron, niet met de zelfgeboorde put. Endurance Energy heeft dus aangetoond dat elektriciteitsopwekking op de zeebodem technisch mogelijk is, maar nog niet dat het volledige systeem langdurig en rendabel kan functioneren. Juist daarin ligt de uitdaging: van een geslaagde proef van negen seconden naar een energiecentrale die jarenlang betrouwbaar stroom levert.
