Een nieuwe Nederlandse chipfabriek dreigde deze zomer niet vast te lopen op de technologie of de financiering, maar op iets veel praktischers: elektriciteit en water. Het Twentse New Origin overwoog daardoor zelfs uit te wijken naar een andere locatie. Inmiddels zijn voor beide problemen oplossingen gevonden, waardoor de bouw van de fabriek in Enschede weer een stuk dichterbij komt.
New Origin wil op het Kennispark in Enschede een fabriek bouwen voor fotonische chips. De benodigde investering van ongeveer 100 miljoen euro was al veiliggesteld, maar de plannen kwamen alsnog onder druk te staan. Door netcongestie was onvoldoende elektriciteitscapaciteit beschikbaar en ook de watervoorziening bleek een obstakel.
De afgelopen maanden werkten New Origin, de Universiteit Twente, de gemeente Enschede, de provincie Overijssel, netbeheerder Enexis en Waterschap Vechtstromen aan oplossingen. Volgens de betrokken partijen zijn de belangrijkste problemen inmiddels grotendeels ondervangen.
Slimme oplossing voor overvol stroomnet
Voor de elektriciteitsvoorziening ligt nu een plan op tafel dat gebruikmaakt van een slimme netwerkoplossing. Hoe die precies werkt, is nog niet bekendgemaakt. De technische details moeten de komende periode verder worden uitgewerkt.
Wel werkt New Origin sinds september mee aan een proefproject voor een slim energiesysteem op het Kennispark. Daarbij onderzoeken verschillende bedrijven hoe ze de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet beter kunnen benutten. Door flexibel met het stroomverbruik om te gaan, moet er meer ruimte ontstaan voor bedrijven die willen uitbreiden. Of dit systeem ook daadwerkelijk de basis vormt voor de nieuwe stroomvoorziening van de chipfabriek, is nog niet bevestigd.
Water uit het Twentekanaal
Ook voor de watervoorziening is een oplossing gevonden. Aqua Twente gaat proceswater leveren dat afkomstig is uit het Twentekanaal. Daarnaast is Waterschap Vechtstromen bereid om onder voorwaarden gezuiverd afvalwater beschikbaar te stellen als aanvullende bron.
Water speelt een belangrijke rol bij chipproductie, onder meer voor het reinigen van wafers en apparatuur. Daarbij worden hoge eisen gesteld aan de zuiverheid en betrouwbaarheid van de watervoorziening. Hoewel de betrokken partijen vertrouwen hebben in de gekozen aanpak, zijn nog niet alle afspraken definitief vastgelegd.
Eerste chips verwacht in 2029
De fabriek moet fotonische chips gaan produceren op basis van siliciumnitride. Anders dan conventionele elektronische chips gebruiken deze optische structuren om licht te geleiden en te bewerken. Het materiaal heeft bijzonder lage optische verliezen en is daardoor interessant voor onder meer datacommunicatie, medische sensoren en quantumtechnologie.
New Origin wil de productie opschalen van relatief kleine onderzoeksseries naar industriële fabricage op wafers van 200 millimeter. De beoogde startcapaciteit bedraagt ongeveer 10.000 wafers per jaar, met plannen om uiteindelijk door te groeien naar 50.000 of meer.
Daarmee moet een belangrijke beperking van de Nederlandse fotonica-industrie worden aangepakt. In Twente wordt al tientallen jaren onderzoek gedaan naar fotonische chips, maar voor grootschaligere commerciële productie ontbreekt nog voldoende capaciteit.
New Origin verwacht volgens de huidige planning begin 2029 de eerste chips te produceren. Voor het zover is, moeten de technische oplossingen voor de stroomvoorziening verder worden uitgewerkt en de afspraken over de levering van elektriciteit en water worden vastgelegd.
