Om in 2050 zelfvoorzienend te kunnen zijn, moet de EU nu zoveel mogelijk grondstoffen zien binnen te halen. Een strategisch aandeel moet van eigen bodem komen, maar veel nieuwe Europese mijnen botsen op burgerlijke weerstand. Waarom zou je belastinggeld investeren in een omstreden lithiummijn, terwijl je datzelfde lithium nu nog goedkoop kan importeren? Verslag vanuit het Spaanse Doade, een voorgenomen mijnlocatie aan de rand van een natuurgebied.
Terwijl Europese bureaucraten stellen dat de voorgenomen lithiummijn aan de voet van de beschermde Serra do Candán van strategisch belang is voor de hele Unie, vraagt de barvrouw in het Spaanse naastgelegen gehucht Doade zich af of die er überhaupt wel komt. Het hele dorp hangt vol met spandoeken tegen de komst van de mijn, maar zij lijkt zich nog niet te veel zorgen te maken. Terwijl haar klanten vooral veel waarde hechten aan hun vredige bestaan tussen schone waterbronnen en gezonde berglucht, ziet ze ook dat het dorpje nog maar twee kinderen telt.
De mijn belooft veel banen te bieden, terwijl de lokale werkgelegenheid nu vooral beperkt is tot het bouwen en verzorgen van de vakantiehuizen van de remigranten. Zij zijn de helden van de streek, het onderwerp van de standbeelden op de dorpspleinen. Deze Spaanse bergdorpjes worden niet gekenmerkt door afbrokkelende huisjes en ongeoogste kersenbomen, maar door moderne villa’s met keurige tuintjes en hangsloten aan het hek. Op straat rijden geen tractoren en antieke Lada’s, maar glanzende Land Rovers en cabrio’s. In de winter is het hier koud en verlaten, maar in de zomer komen de migranten terug om de vruchten van hun werk tentoon te spreiden. Zij zitten niet te wachten op werkgelegenheid, zij komen hier voor hun rust.
Spookkantoor
De strategische status van de voorgenomen mijn in hun achtertuin vloeit voort uit de Critical Raw Materials Act (CRMA). Die moet ervoor zorgen dat de EU nu en in de toekomst voldoende mineralen heeft voor haar defensie- en ruimtevaartindustrieën, voor haar digitale ambities en voor de energietransitie. Het gaat daarbij onder andere om lithium, koper, nikkel en wolfraam – mineralen die Spanje graag wil leveren, maar die nu nog vooral uit China komen. De CRMA stelt dat we niet meer dan 65% van elk product uit hetzelfde land buiten de EU mogen halen, maar ook dat ten minste 10% van Europa’s jaarlijkse behoefte uit lokale mijnen moet komen. Om dat snel te kunnen realiseren, moeten vergunningen voor nieuwe mijnen binnen 27 maanden zijn afgegeven.
Het versnelde vergunningstraject heeft Mina Doade nog niet veel opgeleverd. De mijn kreeg zijn strategische status in maart 2025, maar het kantoortje van de publiek-private ontwikkelaar Recursos Minerales de Galicia in het gemeentehoofdstadje Beariz lijkt nu nog vooral een voornemen te illustreren. Of er voor mei 2027 duidelijkheid zal zijn, is nog maar de vraag. Dat komt deels door de Europese regels zelf. Behalve de belangen van mijnbouwers wil de EU ook burgerrechten en aangewezen natuurgebieden beschermen.
