In Delft is een nieuwe onderwijs-cleanroom geopend die direct moet bijdragen aan het oplossen van het tekort aan technici in de chipsector. De faciliteit richt zich op het versneld opleiden van studenten voor bedrijven als ASML, ASM en Besi.
De faciliteit is onderdeel van het nationale Beethoven-programma en richt zich specifiek op Zuid-Holland. Daar moeten de komende jaren duizenden extra technici worden opgeleid om aan de vraag van bedrijven als ASML, ASM International en BE Semiconductor Industries te voldoen. Alleen al in deze regio gaat het richting 2030 om zo’n 2.000 extra specialisten.
Praktijkervaring vanaf dag één
De Beethoven Cleanroom is opgezet als onderwijsfaciliteit, maar doet qua opzet weinig onder voor industriële omgevingen. De ruimte van ongeveer 100 vierkante meter voldoet aan ISO 7-normen, wat betekent dat het aantal stofdeeltjes in de lucht streng gecontroleerd wordt. Dat is essentieel voor het werken met halfgeleiders, waar zelfs microscopisch kleine vervuiling kan leiden tot defecte chips.
Wat deze cleanroom onderscheidt van bestaande faciliteiten, is de nadruk op onderwijs. Studenten van mbo-, hbo- en wo-instellingen werken hier samen aan fabricage- en assemblageprocessen. Daarbij gaat het niet alleen om theorie, maar juist om vaardigheden die direct inzetbaar zijn in de industrie.
Onder andere TU Delft, De Haagse Hogeschool, Hogeschool Inholland en ROC Mondriaan zijn betrokken bij het initiatief. Ook de Leidse Instrumentmakers School levert studenten die in Delft praktijkervaring kunnen opdoen.
Antwoord op structureel tekort
De vraag naar technisch personeel in de chipsector groeit al jaren sneller dan het aanbod. Dat heeft te maken met de strategische rol van halfgeleiders in vrijwel alle moderne technologie, van elektrische auto’s tot datacenters en medische apparatuur. Nederland speelt hierin een sleutelrol, met bedrijven die wereldwijd toonaangevend zijn in chipmachines en productietechnologie.
Tegelijkertijd vraagt de sector om steeds specialistischer kennis. Het opleiden van technici die kunnen werken in cleanrooms, met complexe processen en strikte protocollen, kost tijd. Initiatieven als de Beethoven Cleanroom proberen dat proces te versnellen door studenten eerder en intensiever bloot te stellen aan de praktijk.
Volgens betrokkenen zit de winst niet alleen in aantallen, maar ook in kwaliteit. Studenten die al tijdens hun opleiding ervaring opdoen in een realistische cleanroomomgeving, hebben minder inwerktijd nodig en zijn sneller productief binnen bedrijven.
Schakel in breder ecosysteem
De nieuwe faciliteit staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een breder ecosysteem in Delft en de regio. Cleanrooms spelen daarin een centrale rol. Ze zijn niet alleen nodig voor onderwijs, maar ook voor onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe technologieën.
In Delft is bijvoorbeeld ook het Else Kooi Lab gevestigd, een van de meest geavanceerde cleanrooms van Nederland. Waar dat lab zich vooral richt op onderzoek en innovatie, vult de Beethoven Cleanroom het gat aan de onderkant van de keten: het opleiden van nieuwe technici.
Die koppeling tussen onderwijs, onderzoek en industrie is cruciaal voor de concurrentiepositie van Nederland. Zeker in een tijd waarin Europa inzet op strategische autonomie in de chipsector en minder afhankelijk wil zijn van Aziatische en Amerikaanse productie.
Van student naar startup
Naast het directe doel om personeelstekorten te verminderen, wordt ook gekeken naar het bredere effect op innovatie. Door studenten vroeg in aanraking te brengen met geavanceerde technologie en faciliteiten, ontstaat er een voedingsbodem voor nieuwe ideeën en ondernemerschap.
Het is geen uitzondering dat startups in de halfgeleidersector ontstaan vanuit universiteiten en onderzoeksinstituten. Met toegang tot infrastructuur zoals cleanrooms wordt de drempel om te experimenteren en te ontwikkelen lager.
