Bij zinkfabriek Nyrstar in Budel komt een innovatieve waterstofmachine die de productie van groene waterstof goedkoper moet maken. De installatie kan worden uitgeschakeld zodra elektriciteit te duur wordt, zonder dat dit ten koste gaat van de prestaties. De Nederlandse technologie moet bovendien de stikstofneerslag in nabijgelegen natuurgebieden verminderen.
De installatie, de zogenoemde Flexolyser, is ontwikkeld door waterstofbedrijf Alquion. Dat ontstond uit een fusie tussen VDL Hydrogen Systems en Battolyser Systems. VDL Groep verzorgt de industrialisatie en assemblage van het hart van de elektrolyser, waarin elektriciteit wordt gebruikt om water te splitsen in waterstof en zuurstof.
Waterstof produceren als stroom goedkoop is
De Flexolyser onderscheidt zich door zijn flexibiliteit. Traditionele industriële elektrolysers moeten doorgaans op minimaal 20 tot 40 procent van hun capaciteit blijven draaien om veilig en zonder prestatieverlies te functioneren.
De nieuwe machine kan daarentegen volledig worden stilgelegd en opnieuw opgestart. Daardoor kan de productie worden afgestemd op de wisselende elektriciteitsprijzen. Bij goedkope stroom draait de installatie, terwijl de productie bij hoge prijzen wordt onderbroken.
Volgens berekeningen van Alquion kan deze aanpak de productiekosten van groene waterstof met maximaal 25 procent verlagen ten opzichte van alternatieve technologieën. Dat voordeel moet zich nog in de praktijk bewijzen.
Eerste grote praktijktest bij Nyrstar
Nyrstar krijgt de primeur met een demonstratie-installatie van 500 kilowatt. Het project vergt een investering van 10 miljoen euro, waarvan 3,7 miljoen euro wordt gesubsidieerd.
Volgens het projectbesluit van Alquion moet de installatie vanaf de zomer van 2027 meer dan twintig keer per dag kunnen worden aan- en uitgezet, zonder verlies aan veiligheid, levensduur of efficiëntie.
Die schakelfrequentie is een belangrijke test. Flexibel produceren levert immers alleen financieel voordeel op als de elektrolyser bestand is tegen herhaaldelijk starten en stoppen.
Minder CO2 en stikstof bij waterzuivering
De groene waterstof wordt ingezet bij de waterzuivering van Nyrstar. Daar gebruiken bacteriën waterstof om verontreinigingen uit water te verwijderen.
Momenteel produceert de fabriek hiervoor grijze waterstof uit aardgas. Daarbij komt volgens Alquion ongeveer 9 kilogram CO₂ vrij per kilogram waterstof. Door een deel van die productie te vervangen, moet ook de uitstoot van stikstofverbindingen afnemen. Dat vermindert volgens de initiatiefnemers de stikstofneerslag in omliggende Natura 2000-gebieden. Wanneer de Flexolyser stilstaat, blijft de bestaande waterstofvoorziening beschikbaar.
Project gaat door ondanks onzekerheid
De proef gaat door ondanks de onzekere toekomst van Nyrstar Budel. De zinkproducent kondigde op 24 september een strategische herbezinning op de fabriek aan vanwege onder meer hoge energiekosten en internationale concurrentiedruk.
De waterzuivering blijft echter noodzakelijk, onder andere voor historisch vervuild grondwater. Daarom loopt het demonstratieproject naar verwachting tot 2029 door. Bij succes kan de technologie worden opgeschaald voor industriële toepassingen en windparken op zee. Daar kan flexibel waterstof produceren helpen om schommelingen in duurzame elektriciteitsopwekking op te vangen.
