Borssele mag juridisch langer openblijven, maar technisch begint de echte proef nu pas. Voor bedrijf tot 2054 moeten cruciale onderdelen opnieuw bewijzen dat ze nog decennia meekunnen.
De wettelijke einddatum van kerncentrale Borssele verdwijnt. Daarmee kan exploitant EPZ een vergunning aanvragen om de reactor ook na 2033 te laten draaien, mogelijk tot 2054. Tegelijk wil de Staat 70 procent van EPZ overnemen. Maar juridisch groen licht is nog geen technisch groen licht: een reactor die dan ruim tachtig jaar oud is, moet opnieuw aantonen dat zijn essentiële onderdelen nog decennia veilig meekunnen.
Vooral niet-vervangbare onderdelen tellen
Pompen, kleppen, elektronica en delen van leidingsystemen kunnen gedurende de levensduur worden vervangen. Voor andere componenten ligt dat anders. Het reactorvat is daarvan het belangrijkste voorbeeld. Jarenlange neutronenstraling kan het staal brosser maken, terwijl thermische belastingen vermoeiing veroorzaken.
Borssele heeft daarbij een gunstige uitgangspositie. Onderzoek naar het reactorvat concludeerde eerder dat stralingsverbrossing geen beperkende factor vormde voor de verlenging tot 2033. EPZ stelt bovendien dat het vat na vijftig jaar nog zeer goede materiaaleigenschappen heeft. Maar voor nog eens twintig jaar bedrijf moeten berekeningen en materiaalgegevens opnieuw worden doorgerekend voor de extra neutronenbelasting en bedrijfscycli.
Van kabelisolatie tot beton
De uitdaging zit niet alleen in zwaar staal. Ook elektrische kabels, lassen, leidingen, warmtewisselaars en betonnen constructies verouderen. Temperatuur, straling, trillingen, corrosie en vocht kunnen materialen geleidelijk aantasten.
Daarom draait een levensduurverlenging vooral om ageing management: inspectieprogramma’s moeten aantonen welke verouderingsmechanismen kunnen optreden, hoe snel ze verlopen en hoe problemen tijdig worden ontdekt. Bestaande analyses met een begrensde levensduur moeten bovendien worden verlengd of opnieuw gevalideerd.
Juist daar ligt nog werk. Een IAEA-team dat Borssele in 2024 onderzocht tijdens een zogenoemde pre-SALTO-missie trof de centrale in goede conditie aan, maar formuleerde vijftien aandachtspunten. Zo moeten programma’s voor mechanische en elektrische componenten verder worden uitgewerkt en moet het verouderingsbeheer van civiele constructies worden versterkt.
Ook technologie zelf veroudert
Een minder zichtbare uitdaging is technologische veroudering. Reserveonderdelen verdwijnen van de markt, oude besturingssystemen worden moeilijker te onderhouden en kennis van apparatuur uit de jaren zeventig wordt schaarser. Modernisering en personeelsbeleid zijn daardoor net zo belangrijk als materiaalkunde. Ook het IAEA wees expliciet op de personeelsstrategie voor langdurige bedrijfsvoering.
Technisch haalbaar, maar nog niet bewezen
Een bedrijfsduur tot 2054 is technisch dus niet onrealistisch. Internationaal draaien meerdere reactoren na omvangrijke veiligheidsanalyses zestig jaar of langer. Borssele heeft bovendien al één levensduurverlenging achter de rug.
Maar 2054 is geen simpele verlenging van die bestaande toestemming. EPZ moet aantonen dat zowel materialen als veiligheidsanalyses en onderhoudsprogramma’s ongeveer tachtig jaar bedrijf kunnen dragen. Het bedrijf mikt op een vergunningsaanvraag rond de zomer van 2027.
De voorgenomen aankoop van 70 procent van EPZ voor 115,7 miljoen euro, plus 119 miljoen euro aan beschikbaar kapitaal, geeft de Staat daarbij meer directe invloed en financiële armslag. De technische hoofdvraag verandert er niet door: niet hoe oud Borssele op papier mag worden, maar of elk veiligheidskritisch onderdeel aantoonbaar oud genoeg mág worden.
