Diep onder een Canadese mijn hebben onderzoekers een opmerkelijke ontdekking gedaan: miljarden jaren oude gesteenten blijken continu natuurlijke waterstof uit te stoten. De vondst kan grote gevolgen hebben voor de energietransitie én de toekomst van schone industrie.
In de tunnels van een actieve mijn nabij Timmins, in de Canadese provincie Ontario, hebben geochemici voor het eerst langdurige uitstoot van natuurlijke waterstof gemeten uit eeuwenoude gesteenten. Het gaat om zogenoemde ‘witte waterstof’: waterstofgas dat spontaan in de aardkorst ontstaat zonder menselijke tussenkomst.
De onderzoekers publiceerden hun bevindingen in Proceedings of the National Academy of Sciences. Daaruit blijkt dat de ongeveer 15.000 boorgaten in het onderzochte gebied samen jaarlijks meer dan 140 ton waterstof vrijgeven. Dat komt overeen met zo’n 4,7 miljoen kilowattuur aan energie, genoeg om ruim vierhonderd huishoudens een jaar lang van stroom te voorzien.
Waterstof zonder fossiele brandstoffen
Waterstof speelt al jarenlang een belangrijke rol in de industrie. Het gas wordt gebruikt bij de productie van staal, kunstmest en chemicaliën zoals methanol. Het probleem is alleen dat vrijwel alle industriële waterstof vandaag de dag nog wordt gemaakt uit aardgas of steenkool. Daarbij komen grote hoeveelheden CO₂ vrij.
Groene waterstof, geproduceerd via elektrolyse met duurzame elektriciteit, geldt vaak als het milieuvriendelijke alternatief. Maar ook die route kent nadelen. Het proces vraagt enorme hoeveelheden stroom, dure infrastructuur en complexe opslag- en transportsystemen.
Witte waterstof zou dat speelveld drastisch kunnen veranderen. Deze vorm ontstaat namelijk spontaan diep in de aardkorst door chemische reacties tussen water en ijzerrijke gesteenten. Dat proces kan duizenden tot miljoenen jaren doorgaan.
Enorme, onbenutte energiebron
De Canadese onderzoekers monitorden individuele boorgaten in het zogenoemde Canadian Shield, een van de oudste gesteenteformaties op aarde. Daaruit bleek dat één enkel boorgat gemiddeld acht kilogram waterstof per jaar afgeeft. Opvallend is vooral dat de uitstoot jarenlang stabiel blijft doorgaan.
Volgens hoogleraar Barbara Sherwood Lollar van de University of Toronto bewijst het onderzoek dat er mogelijk een enorme, nog onbenutte energiebron onder onze voeten ligt. Zeker voor Canada kan dat interessant zijn, omdat veel mijnbouwgebieden precies boven deze geschikte gesteentelagen liggen.
Dat opent nieuwe perspectieven voor de industrie. Mijnbouwbedrijven zouden in theorie hun eigen waterstof direct op locatie kunnen winnen en gebruiken voor energie-intensieve processen. Daarmee vervalt deels de noodzaak voor kostbare waterstofpijpleidingen of grootschalig transport.
Wereldwijde race om witte waterstof
Canada staat niet alleen in de zoektocht naar natuurlijke waterstof. Ook in Frankrijk, Australië en delen van Afrika worden steeds vaker aanwijzingen gevonden voor ondergrondse waterstofvoorraden. Toch ontbreekt het nog grotendeels aan commerciële productie op grote schaal.
Lees ook: 34 miljoen ton natuurlijke waterstof ontdekt in Frankrijk: Europa’s nieuwe energietroef?
Juist daarom wordt de Canadese ontdekking gezien als belangrijk. Waar eerdere studies vooral theoretisch waren, levert dit onderzoek voor het eerst concrete meetgegevens van langdurige natuurlijke waterstofstromen.
De vondst onderstreept dat de energietransitie mogelijk niet alleen draait om zonneparken en windmolens, maar ook om energiebronnen die al miljoenen jaren verborgen zitten onder onze voeten.
