De Amerikaanse overheid vermoedt dat een extreem geavanceerde ASML-chipmachine, of cruciale onderdelen daarvan, mogelijk in China is terechtgekomen. ASML zelf ontkent stellig en zegt dat exportcontrole nooit is geschonden.
De Verenigde Staten hebben volgens meerdere mediaberichten, waaronder Bloomberg, zorgen geuit dat een geavanceerd systeem van ASML Holding mogelijk in China is beland, ondanks strikte exportbeperkingen die al jaren gelden.
De beschuldiging, die in vertrouwelijke gesprekken tussen de Amerikaanse overheid en ASML zou zijn besproken, raakt een van de meest gevoelige onderdelen van de wereldwijde technologie-industrie: de controle over chipproductie op nanoschaal. ASML reageert stellig en zegt dat het bedrijf geen enkel compleet EUV-systeem en ook geen specifiek daarvoor ontworpen onderdelen aan China heeft geleverd. Volgens het bedrijf is die conclusie bovendien controleerbaar op basis van volledige machine- en serviceregistraties.
Machines van goudwaarde
EUV-machines vormen het hart van de productie van de meest geavanceerde chips voor kunstmatige intelligentie, smartphones en datacenters. Zonder deze technologie kunnen fabrikanten als TSMC, Samsung en Intel geen chips op de meest geavanceerde productieprocessen maken.
Daarbij gaat het niet om apparatuur die eenvoudig te verplaatsen is. Een EUV-machine weegt bijna 200 ton, bestaat uit meer dan 100.000 onderdelen en vereist gespecialiseerde installatie, onderhoud en ondersteuning. Juist daarom vinden veel analisten het moeilijk voorstelbaar dat een volledig systeem ongemerkt naar China zou zijn verhuisd.
Gevoelige zaak
Toch draait de discussie mogelijk niet om een complete machine. Amerikaanse functionarissen zouden ook kijken naar gespecialiseerde componenten of ondersteunende apparatuur die verband houdt met EUV-technologie. Dat maakt de zaak juridisch complexer, omdat exportregels niet alleen complete systemen maar ook bepaalde onderdelen kunnen omvatten.
Voor Washington komt het onderwerp bovendien op een gevoelig moment. Er ligt nieuwe Amerikaanse wetgeving op tafel die de export van oudere DUV-machines naar China verder zou kunnen beperken. Dat raakt rechtstreeks een belangrijk deel van ASML’s omzet.
China werkt zelf aan alternatief
De beschuldigingen komen bovendien op een moment waarop China steeds meer inzet op een eigen chipindustrie. Recent werd bekend dat Chinese onderzoekers een prototype van een eigen EUV-machine hebben ontwikkeld. Hoewel die technologie nog ver verwijderd is van commerciële productie, laat ze zien hoe vastberaden Beijing is om de afhankelijkheid van buitenlandse technologie af te bouwen.
Bewijs is nergens te bespeuren
Voorlopig heeft Washington geen publiek bewijs geleverd voor de beschuldigingen en blijft ASML bij zijn ontkenning. Toch laat de kwestie zien hoe belangrijk het Nederlandse bedrijf inmiddels is geworden in de mondiale technologiepolitiek.
Waar ASML ooit vooral een leverancier van chipmachines was, bevindt het zich nu midden in de geopolitieke strijd om de toekomst van kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en technologische onafhankelijkheid. En juist daarom zorgt zelfs de suggestie dat een cruciale ASML-machine mogelijk in Chinese handen is gekomen wereldwijd voor onrust.
Lees ook: Nederlandse chipbelofte Nearfield haalt recordbedrag op en wordt 1,6 miljard euro waard
