Plastic zwerfafval in onze eigen sloten, grachten, kanalen en rivieren is een veel groter probleem dan de plastic soep in de oceanen, waar tot voor kort de meeste aandacht naar uitging. Het Nederlandse Noria loopt voorop in de aanpak van plastic vervuiling in binnenwateren. In een Europees project gericht op de grote rivieren vormen kleine korrels een speciale uitdaging voor de zelf geëngineerde schoonmaakmachine van het Delftse bedrijf.
Plastic in zijn bijna eindeloze verscheidenheid is overal aanwezig in ons dagelijks leven. Helaas ook als hoofdbestanddeel van al even alomtegenwoordig zwerfafval in onze straten en wateren. Hoge prioriteit heeft de bestrijding van plastic zwerfafval bij de overheden nog niet, waardoor opruimen veelal nog een kwestie is van dweilen met de kraan open. Over de schadelijkheid van plastic zwerfafval wordt wel steeds meer bekend. Het feit dat het materiaal langzaam uiteenvalt in microdeeltjes en in die vorm in de voedselketen van dier en mens terecht komt, is geen nieuws meer. Jaarlijks sterven naar schatting honderd miljoen dieren als gevolg van plastic dat ze binnenkrijgen. Microdeeltjes plastic zijn aangetoond in menselijk bloed en moedermelk.
Nieuwe asbest
“Plastic is misschien wel het nieuwe asbest”, zegt Rinze de Vries. “Na zoveel jaren van algemeen gebruik worden de schadelijke kanten ervan duidelijk.” Zelf is hij met zijn bedrijf Noria één van de pioniers in de strijd tegen de plaag die zwerfplastic heet. Jaren geleden tijdens een vakantie zag hij in Jakarta staande op de historische Chicken Market Bridge een schrikbarende opeenhoping van afval in het kanaal eronder. “Als jongen uit Friesland die houdt van het water was dat schokkend om te zien.” Tijdens zijn studie aan de TU Delft deed De Vries in 2016 mee aan een prijsvraag van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier om een oplossing te bedenken voor het verwijderen van plastic uit de waterlopen. Hij won met het idee voor een installatie met een tunnel, schans en afvalschep. Dit concept legde de basis voor de ontwikkeling van de CirCleaner: een drijvende installatie met een vijfbladig scheprad met een doorsnede van 3 meter dat plastic en blik uit kanalen en rivieren vist en deponeert in een afvallade in de holle as van het rad. De machine draait tegen de stroomrichting in en gebruikt daarvoor amper energie. De geringe hoeveelheid energie kan opgewekt worden met zonnepanelen.
Plastic is misschien wel het nieuwe asbest.”
Rinze de Vries
“Aan het verwijderen van afval uit het oppervlaktewater hangt een prijskaartje en daarom telt voor ons efficiëntie zwaar”, zegt De Vries. De CirCleaner is ontworpen op het verwijderen van drijvend materiaal van 5 mm tot 1 m. “Op basis van een studie in Groningen kunnen we zeggen dat 67 procent van het zwerfafval drijft, 31 procent ligt op de bodem en twee procent zweeft. Met onze aanpak zitten we op de pareto-efficiëntie. Met twintig procent van de kosten hebben we tachtig procent van het probleem te pakken.”
