Door het oppompen van grondwater zakken delen van Mexico City met vijftig centimeter per jaar. Daardoor breken of scheuren waterleidingen, funderingen, riolen, gebouwen en metrolijnen. De armste wijken van de stad kampen tegelijkertijd met overstromingen en een gebrek aan drinkwater.
Aan de Calle San Jeronimo in het historische centrum van Mexico City staat een rijtje, identieke huizen. Ze dateren uit het einde van de achttiende eeuw. Op foto’s uit het begin van de twintigste eeuw is reeds te zien dat er een soort golf door de huizen lijkt te gaan. Anno 2024 is de amplitude van die golf nog een stuk groter. Het ligt niet aan een foute fundering. De golf is ontstaan omdat de kleilagen onder de stad steeds verder inklinken. Sommige delen van Mexico City zakken jaarlijks met 50 centimeter. Door variaties in de bodemlagen zinkt de stad niet overal even snel. Daardoor ontstaat overal schade aan de infrastructuur. Met name het metrosysteem dat iedere dag meer dan vier miljoen mensen vervoerd, kampt met grote problemen.
Op 3 mei 2021, kwamen 20 mensen om het leven toen een bovengronds metroviaduct in Mexico City instortte en terecht kwam op de onderliggende weg. Het viaduct was nog geen tien jaar oud. Onderzoek wees uit dat het ongeluk veroorzaakt werd door een combinatie van ontwerpfouten en het differentieel verzakken van de pilaren onder het viaduct. Sommige pilaren zakten sneller dan andere. Daardoor ontstonden belastingen waartegen de constructie niet bestand was. Ook ondergrondse lijnen vertonen problemen. Metrotrajecten die bij de opening nog mooi egaal zijn, beginnen na een aantal jaren te lijken op achtbanen.
De Mexicaanse geoloog Dario Solano-Rojas doet met andere wetenschappers van de Universidad National Autónoma de México (UNAM) onderzoek naar het verzakken en de effecten ervan op de infrastructuur. Solano-Rojas: ‘De grond onder Mexico City is heterogeen. Ze bestaat vooral uit kleilagen met verschillende dichtheden die snel of minder snel inklinken. Daarnaast zijn er ook vulkanische gesteenten en die zinken dus helemaal niet. Juist op de plaatsen waar de ondergrond overgaat van kleilagen naar vulkanische gesteenten zie je dat metrotrajecten beginnen te buigen. Ook viaducten, bruggen, waterleidingen en gebouwen die in zo’n overgangsgebied liggen, lopen een grote kans op beschadigingen.
‘De fundamentele oorzaak van inklinken en verzakken is het oppompen van grondwater,’ zegt Solano Rojas. ‘Die waterwinning zou moeten ophouden, maar we kunnen er nu eenmaal niet zonder.’ Mexico City heeft een groot tekort aan water. De inwoners in de armste buurten van de miljoenenstad zitten vaak wekenlang zonder drinkwater uit de kraan. Ze zijn dan aangewezen op watertrucks die hun water duur verkopen. Ongeveer 60 procent van al het drinkwater komt uit de aquifer onder de stad. De overige veertig procent wordt aangevoerd via de Cutzamala en Lerma systemen. Dat zijn gigantische complexen van reservoirs, dammen, pompstations, zuiveringsinstallaties, kanalen en tunnels waardoor water omhooggestuwd wordt naar de Vallei van Mexico die op een hoogte van 2240 meter ligt.
