Om de diagnose te stellen van de ziekte van Parkinson, kijken artsen alleen naar de zichtbare symptomen zoals trillen en traagheid. Maar met smartwatches is het ook mogelijk om subtielere symptomen te meten, ontdekten onderzoekers van Radboudumc. Slimme sensoren meten dan bijvoorbeeld slaapstoornissen of tekenen van vermoeidheid, om zo de ziekte sneller te diagnosticeren. Machine learning moet helpen om deze metingen te optimaliseren.
“De diagnostiek voor de ziekte van Parkinson is al tientallen jaren oud en gaat uit van de zichtbare symptomen, zoals trillen en trage bewegingen”, aldus Jules Janssen Daalen, onderzoeker bij het Radboudumc. “Maar deze zijn lang niet altijd aanwezig of openbaren zich pas in een laat stadium van de ziekte. Daarom komt de diagnose doorgaans pas op 65-jarige leeftijd. Maar iemand kan al veel langer klachten hebben van de ziekte van Parkinson, die dus niet echt zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld slaapstoornissen, obstipatie of tekenen van vermoeidheid. Deze “onzichtbare” symptomen willen wij gaan meten met slimme sensoren in smartwatches, zodat de ziekte eerder aan het licht komt.” Janssen Daalen deed daarom met zijn team afgelopen jaar een grootschalig literatuuronderzoek naar digitale biomarkers in het Parkinson-onderzoek. Ook werkt hij aan nieuwe behandelingsmethodes voor de ziekte van Parkinson, bijvoorbeeld door een intensief beweegprogramma aan te bieden aan patiënten. Dat doet Janssen Daalen onder andere binnen het Radboudumc expertisecentrum voor Parkinson.
Meetmethodes sensoren
Het onderzoeksteam spitte de beschikbare, wetenschappelijke literatuur door op zoek naar geschikte meetmethodes. Het ging dan om sensoren in huis die bijvoorbeeld in matrassen of kussens zaten of op of aan het lichaam zoals hartslagsensoren en ‘slimme horloges’ als smartwatches. Smartwatches kunnen verschillende aspecten in kaart brengen, zoals hartslag, huidtemperatuur, stemming, obstipatie en slaappatronen. Niet alleen bij mensen met Parkinson, maar ook bij andere aandoeningen. Vooral slimme sensoren die de slaapkwaliteit meten blijken veelbelovend. In vrijwel alle gevallen gaat het daarbij om metingen aan de pols, door bijvoorbeeld smartwatches. “Een uitgebreid slaaponderzoek in het ziekenhuis of een slaapcentrum geeft een betrouwbaarder en vollediger beeld. Maar dat is best intensief voor patiënten, dus het heeft voordelen als we in de thuissituatie een indruk kunnen krijgen. Bovendien kunnen continue thuismetingen helpen bij geheugenproblemen, die vaak voorkomen bij Parkinson. Met sensoren kunnen artsen mensen met Parkinson in de toekomst beter en persoonsgerichter behandelen”, aldus Janssen Daalen.
Metingen in de thuissituatie geven een nauwkeuriger beeld van symptomen dan ziekenhuismetingen.”
Praktijkervaringen smartwatch
In totaal keken de onderzoekers naar zo’n 300 wetenschappelijke artikelen die over sensormetingen gingen bij patiënten. Ook patiëntonderzoekers waren betrokken bij het onderzoek, om direct de ervaringen van patiënten mee te kunnen nemen. Praktijkervaringen van smartwatches kwamen uit ander onderzoek, van patiënten met een REM-slaap gedragsstoornis, die géén Parkinson hebben. Wel hebben zij een groot risico op het ontwikkelen van de ziekte en zijn zij gebaat bij meer beweging. Daarom onderzoekt Radboudumc onder een groep 50-plussers met de zogenoemde slow-speed trial of zij geholpen zijn door het dragen van een smartwatch. Een motiverende app stimuleert daarbij een intensief beweegprogramma, met enkele tientallen procenten meer beweging dan men doorgaans had, voor twee jaar lang. Als beweging inderdaad helpt bij deze mensen, kan dit bijdragen aan een leefstijl preventieprogramma voor ouderen met het risico op het ontwikkelen van Parkinson. Voor de zomer van 2025 worden de eerste resultaten verwacht van dit onderzoek.
