In Eindhoven wordt een nieuwe kernreactor getest die gesmolten zout gebruikt en in de toekomst stroom kan leveren voor 250.000 huishoudens. De technologie moet kernenergie veiliger en efficiënter maken.
In Eindhoven wordt gewerkt aan een opvallend kernenergieconcept: een reactor waarin geen vaste brandstofstaven meer zitten, maar vloeibaar zout. In dat zout is in latere toepassingen uranium of thorium opgelost. Het mengsel wordt zo heet dat het warmte afgeeft die vervolgens turbines aandrijft voor elektriciteitsproductie.
Het idee van de zogenoemde gesmoltenzoutreactor bestaat al sinds de jaren ’60, maar kwam toen nooit echt van de grond. Technische problemen, vooral rond corrosie en materiaalkeuze, maakten grootschalige toepassing destijds onhaalbaar. Nu lijkt het concept terug van weggeweest.
Test van ongeveer 8 miljoen euro
Op de High Tech Campus Eindhoven wordt door het bedrijf Thorizon gewerkt aan een testopstelling waarin nog géén radioactief materiaal wordt gebruikt. Het doel is om de techniek rondom het gesmolten zout, warmteoverdracht en veiligheid onder realistische omstandigheden te testen.
De proefopstelling kost ongeveer acht miljoen euro en wordt mede mogelijk gemaakt door Brabantse bedrijven zoals VDL en Demcon. Volgens de ontwikkelaars is het systeem vooral interessant omdat het op lage druk werkt. Daardoor is het risico op explosieve drukopbouw kleiner dan bij conventionele kerncentrales.
Veel veiliger dan traditionele reactoren
Een belangrijk argument voor gesmoltenzoutreactoren is hun zogenoemde ‘passieve veiligheid’. Wanneer de temperatuur stijgt, neemt de kernreactie automatisch af. Dat maakt het systeem inherent stabieler dan traditionele reactoren, waar actieve koelsystemen cruciaal zijn.
CEO Kiki Lauwers van Thorizon stelt dat een klassieke meltdown in dit concept niet mogelijk zou zijn, juist vanwege die fysische eigenschappen en het ontbreken van hoge druk.
Kernafval en thorium mogelijk als energiebron
Een ander opvallend aspect is de mogelijke herbruikbaarheid van kernafval. In theorie kan gebruikt nucleair materiaal opnieuw worden ingezet als brandstof in een gesmoltenzoutreactor. Daardoor zou de totale hoeveelheid langlevend afval afnemen.
Daarnaast wordt binnen hetzelfde reactorconcept ook gekeken naar thorium als mogelijke brandstof. Thorium is geen directe splijtstof, maar kan in een reactor worden omgezet naar uranium-233, dat vervolgens energie kan leveren. Thorium is meer beschikbaar dan uranium en kan in theorie zorgen voor minder langlevend radioactief afval.
Hoewel deze toepassingen nog niet volledig zijn bewezen op industriële schaal, wordt er in de sector steeds vaker naar gekeken als mogelijke oplossing voor het groeiende Europese afvalprobleem.
Het doel? Rond 2034 een commerciële centrale
De ambitie van Thorizon reikt verder dan de test in Eindhoven. Na deze fase moet er een demonstratiereactor komen in Noord-Holland. Uiteindelijk is het doel om rond 2034 een commerciële centrale in Borssele te realiseren.
Zo’n centrale zou volgens de plannen genoeg elektriciteit kunnen leveren voor ongeveer 250.000 huishoudens of een groot industrieel cluster.
Voorzichtig optimisme in Europa
De interesse in alternatieve kernenergie groeit, mede door geopolitieke spanningen en de zoektocht naar stabiele energiebronnen. Europa wil minder afhankelijk worden van fossiele import en ziet kernenergie opnieuw als strategische optie.
Toch blijft de technologie onzeker. Materialen, regelgeving en economische haalbaarheid moeten zich nog bewijzen op grote schaal. De test in Eindhoven is daarmee geen eindpunt, maar een eerste echte stresstest van een idee dat al decennia bestaat. Of de gesmoltenzoutreactor daadwerkelijk de beloofde gamechanger wordt, zal de komende jaren moeten blijken.
