Vlak voordat anti-ontbossingswet EUDR van kracht zou gaan, kregen Europa’s grote bosindustriëlen hun gewenste uitstel: de wet werd een jaar uitgesteld. Terwijl de grote bedrijven bang zijn dat de nieuwe wet hun bosmisbruik zal onthullen, gebruiken innovatieve ondernemers nieuwe keteninformatie om op duurzamer te produceren en klimaatrisico’s te vermijden.
In 2023 verloren we elke minuut 10 voetbalvelden aan bos; in totaal 3.7 miljoen hectare. Dat is een groot probleem voor een opwarmende planeet met veel uitstervende soorten. Bossen zijn immers een belangrijk wapen in de strijd tegen klimaatopwarming en biodiversiteitsverlies: ze reguleren schommelingen in water en temperatuur, ze nemen CO2 op en ze bieden een thuis aan talloze planten en dieren. De Europese Unie schat in dat de consumptie van haar burgers verantwoordelijk is voor tenminste 1 van die voetbalvelden per minuut. Om die situatie te beëindigen, bedacht het de EUDR: de Regulering voor Ontbossingsvrije Producten.
Anti-ontbossingswet
Per 30 december 2024 hadden bedrijven die handelen in hout, rundvlees, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en afgeleide producten moeten bewijzen dat er sinds 2020 geen bossen voor hun productie zijn gekapt. Met haar enorme soja-importen kan zoiets grote gevolgen hebben op de Nederlandse handelssector – vooral op veevoerbedrijven, boeren en bedrijven in de voedings- en drankenindustrie. Maar ook bedrijven in retail, mode, gezondheidszorg en pharmacie zouden getroffen worden.
Om aan te tonen dat ze aan de EUDR voldoen, moeten ze straks de geolocaties van de productiegebieden van hun grondstoffen laten zien, en aantonen dat daar alleen legaal en ontbossingsvrij geproduceerd wordt. Dat kan bijvoorbeeld door het tonen van standaardprocedures, keuringscertificaten en satellietbeelden.
Dure boodschappen?
Momenteel ontbossen Brazilië, India, Indonesië en Tanzania het hardst, toont data van Global Forest Watch. Het zijn de herkomstgebieden van soja en palmolie, een sleutelingrediënt in talloze koekjes, smeersels en shampoos. Komend decennium zullen deze gebieden het meest voelen van de nieuwe EU ontbossingswet. Ook in rundvlees-exporteur Argentinië en cacao-producenten als Ghana en Ivoorkust moet de EUDR tot betere bosbescherming leiden.
Zorgvuldigheidseisen
De invoering van de EUDR is een jaar uitgesteld, maar wie na 31 december 2025 nog producten met een hoog ontbossingsrisico wil invoeren, moet straks alsnog aantonen dat ze aan de zorgvuldigheidseisen voldoen. Bedrijven moeten daarvoor veel onderzoek doen en maatregelen nemen om de risico’s te beperken. Behalve nieuwe administraties, moeten ook nieuwe processen ingeregeld worden. Zo maakte de Nederlandse melkveehouderij gebruik van gecertificeerde soja, satellietbeelden en onafhankelijke controleurs, maar ze kon deze aanvankelijk niet scheiden van de reguliere.
