De hightechsector is nu, anno 2023, een sterke sector, met een totale omzet van ruim 80 miljard euro. Maar hoe zit dat over ruim vijftien jaar? Wat moet er gebeuren zodat Nederland in het jaar 2040 nog steeds goed is in unieke, ingewikkelde machines, of misschien wel de sector heeft laten groeien? Dat heeft TNO uitgezocht en opgeschreven in een rapport. Het waarschuwt de overheid: pak nu de regie, of anders missen we in ons land de boot.
Volgens TNO zal in 2040 50 procent van de omzet van de hightechsector komen uit nieuwe waardeketens, dus op nieuwe onderwerpen. Het ziet er verschillende opdoemen: denk aan quantumtechnologie, kunstmatige intelligentie, fotonica, laser satcom (satellietcommunicatie) en nanotechnologie. Dat schat TNO in aan de hand van het grensverleggende onderzoeken die nu aan de universiteiten plaatsvinden en waar Nederlandse startups goed in zijn. Om de Nederlandse concurrentiepositie in hightech te behouden, dient de sector 150% productiever te worden en te transformeren naar een 100% duurzame bedrijfsvoering en er een gezamenlijke strategie nodig is van bedrijven, kennisinstellingen en overheid. Voor meer strategische autonomie is het volgens TNO noodzakelijk dat we deze nieuwe waardenketens opbouwen en ons innovatiebeleid daar voor langere tijd op richten.
Belangrijke bijdrage aan Nederlands verdienmodel
De hightech-sector levert een belangrijke bijdrage aan het verdienmodel van Nederland. Zo zorgde de sector voor 784.000 fte in 2021, waarmee het goed is voor 10% van de totale werkgelegenheid in Nederland. Ook de bruto toegevoegde waarde van naar schatting 80,2 miljard euro in 2021 benadrukt het belang van de sector. Waar het aandeel van de maakindustrie in de Nederlandse economie de afgelopen 25 jaar is gedaald, nam het aandeel van de hightechindustrie juist toe.
Binnen de hightechsector zijn machines, elektrische apparaten en computers, elektronica en optica de belangrijkste drie subsectoren. De meeste subsectoren zijn de afgelopen jaren gegroeid. Tegelijkertijd was niet in alle sectoren sprake van een sterke productiviteitsgroei. Met name de subsector ‘machines’ presteert op dit vlak goed dankzij een sterke groei van de bruto toegevoegde waarde van gemiddeld 7,3% per jaar. Tegelijkertijd vertoonde de subsector een groeipercentage van 4,8% in arbeidsproductiviteit, waarmee het de subsector elektrische apparatuur (5%) op de voet volgt.
