“Dan is de beste koers om nu Zr.Ms. Van Speijk te reactiveren.” Dat was de conclusie bij Defensie. De zorgelijke geopolitieke ontwikkelingen vragen de Koninklijke Marine om een hoge beschikbaarheid van de assets. Een vraag die helaas nog steeds actueel is. Maar bij de onderzeebootbestrijding (ASW) doemde er een probleem op. Hier leek het uitvoeren van Hoofdtaak 1 van Defensie, het beschermen van eigen en bondgenootschappelijk grondgebied in de knel te komen. Het fregat dat nu de ASW-rol vervult, Zr.Ms. Van Amstel, is toe aan groot onderhoud. Zusterschip Zr.Ms. Van Speijk lag al sinds 2021 tegen de kant door een nijpend personeelstekort. Hoe los je dit beschikbaarheidsprobleem op?
Hoe krijg je een 122 meter lang, 14 meter breed schip met een waterverplaatsing van 3.300 ton na ongeveer vier jaar stilliggen weer veilig en volwaardig in bedrijf? Maak je er weer een fonkelnieuw schip van of is goed ook wel goed genoeg? En o ja, wanneer moet hij weer op zee zijn? De laatste vraag heeft het kortste antwoord. Medio 2026 moet de Van Speijk weer inzetbaar zijn. De bal kwam dus bij de Directie Materiële Instandhouding (DMI) terecht. De directie die verantwoordelijk is voor al het onderhoud en de instandhouding van het materieel bij de Koninklijke Marine. Samen met het Commando Materieel en IT (COMMIT) dat bij dit project ondersteuning biedt voor de logistiek en de IT. In nauwe samenwerking met de industrie en samenwerkingspartners als Damen Shipyards, Thales en anderen. Die met komende vlootuitbreiding een steeds grotere rol krijgen in het onderhoudswerk van de toekomst.
De Zr.Ms. Van Speijk is een zogenoemd M-fregat voor onderzeebootbestrijding, en dus een ander type schip dan de luchtverdedigingsfregatten zoals de Zr.Ms. Evertsen, die onlangs naar de Middellandse Zee werd gestuurd..
Hoogste geweldsspectrum
Alle systemen moesten opgewerkt worden tot het hoogste geweldsspectrum in de Anti Submarine Warfare (ASW). Dat omvat onder meer aandrijving, bewapening, radar, sonar en andere sensoren, navigatie, helikopter, situation room, brug, kombuis, sanitair, slaapplaatsen voor de bemanning, medische faciliteiten, kabel- en leidingsystemen en de scheepshuid. Overal moest onderzocht worden wat er aan onderhoud nodig is. “Binnen de grenzen van een vastomlijnd budget”, aldus projectleider Gerben Koster.
‘Kadejaren’
De laatste grote onderhoudsbeurt was in 2016. In de ‘kadejaren’ bewaakte een ‘skeleton’ crew van drie man de geconserveerde systemen. Zij letten op eventuele lekkage, een optimale luchtvochtigheid, de conditie van de conserveringsvloeistoffen en een reeks aan andere meetpunten. Want een hernieuwde inzetbaarheid lag immers al vanaf het begin in het verschiet. Maar dat was ondenkbaar zonder gedegen technisch onderzoek. Projectleider van DMI Gerben Koster zegt: “Je moet van de mottenballen naar inzetbaarheid in het hoogste geweldspectrum. Een fregat van de marine wordt totaal anders gebruikt dan een commercieel schip. Een handelsschip vaart op minimale slijtage en kosten. Operationele inzet van een marineschip betekent snel en veranderlijk varen onder alle omstandigheden. Volle kracht vooruit om hulp te bieden, snelle koerswijzigingen bij dreiging van vijandelijke torpedo’s, vliegtuigen, raketten en tegenwoordig ook van drones. De uit meerdere delen bestaande aandrijfas van de Van Speijk bijvoorbeeld, moet opnieuw een motorvermogen van 12 megawatt aan kunnen. Ruwweg vergelijkbaar met het vermogen van ongeveer 140 middenklasse auto’s. Materiaal- en oppervlakteonderzoek aan de assen geeft binnenkort uitsluitsel of hier reconditionering nodig is. Bij een zware zeegang kun je in de van voor naar achter lopende, onderdekse walegang zien dat die soms licht tordeert. Roept dat nog onderhoudsacties op? Dergelijke, soms weinig zachtzinnige, gebruiksomstandigheden vragen dus robuuste en betrouwbare systemen.”
