Nederland investeert fors in drinkwater en afvalwater, maar het tempo waarin de infrastructuur wordt vernieuwd blijft laag. Volgens een nieuw Europees onderzoek van ingenieursbureau Sweco zou het bij het huidige investeringsniveau 137 jaar duren om het volledige Nederlandse drinkwaternet te vervangen. Dat is relatief snel vergeleken met sommige andere Europese landen.
Het getal van 137 jaar betekent niet dat iedere Nederlandse waterleiding daadwerkelijk zo lang blijft liggen. Sweco heeft gekeken naar de omvang van het netwerk en het huidige niveau van investeringen in vernieuwing. Daaruit volgt een theoretische vervangingscyclus van 137 jaar. In België komt die uit op 91 jaar, Duitsland op 166 jaar en Finland zelfs op 769 jaar. Voor Litouwen loopt de berekende cyclus op tot ongeveer duizend jaar.
Die cijfers zijn relevant omdat waterleidingen niet onbeperkt meegaan. Voor hoofdleidingen van nodulair gietijzer wordt volgens het rapport bijvoorbeeld vaak gerekend met een technische levensduur van ongeveer honderd jaar. Renovatie kan daar nog enkele tientallen jaren aan toevoegen. Tegelijkertijd zorgen drogere zomers, nattere winters en bodembeweging voor extra belasting van leidingnetten.
Europese investeringskloof
Europese waterbedrijven investeren momenteel ongeveer 52,5 miljard euro per jaar in drinkwater en afvalwater. Volgens de Europese Commissie is jaarlijks nog eens circa 23 miljard euro nodig om onder meer verouderde infrastructuur, strengere waterkwaliteitseisen en klimaatadaptatie aan te pakken.
Alleen meer geld uitgeven is volgens Sweco echter niet voldoende. Een oude leiding hoeft niet automatisch als eerste aan de beurt te zijn. De conditie van een onderdeel, de kans op uitval en vooral de gevolgen daarvan zouden zwaarder moeten meewegen. Een relatief nieuwe pomp of leiding die cruciaal is voor de watervoorziening kan daardoor eerder worden aangepakt dan een ouder onderdeel met weinig risico.
Ook digitale monitoring krijgt daarbij een grotere rol. Sensoren, modellen en AI kunnen bijvoorbeeld afwijkingen herkennen en helpen voorspellen waar onderhoud nodig wordt. Sweco waarschuwt tegelijkertijd dat zulke systemen alleen bruikbaar zijn als de onderliggende sensoren en data betrouwbaar zijn.
In Nederland zijn die veranderingen al zichtbaar. Voor drinkwaterbedrijf Dunea wordt bijvoorbeeld onderzocht hoe nieuwe waterbronnen en membraanfiltratie de voorziening voor 1,4 miljoen inwoners in Zuid-Holland robuuster kunnen maken. In Almere wordt ondertussen de grootste afvalwaterzuivering van Flevoland met ongeveer 30 procent uitgebreid, zodat uiteindelijk circa 40.000 extra woningen kunnen worden aangesloten.
